Behandelmogelijkheden bij type 2 diabetes

Type 2 diabetes wordt behandeld met orale medicijnen, injecteerbare niet-insuline middelen en/of insuline. De keuze hangt af van bloedsuikerwaarden, comorbiditeiten en patiëntvoorkeur.

Orale glucoseverlagende middelen

1. Biguaniden – Metformine (eerstekijns)

Eerste keuze bij nieuwe diagnose: geen gewichtstoename, geen hypoglycemie, goedkoop. Verlaagt leverglucoseproductie en verhoogt insulinegevoeligheid. Enige orale middelen goedgekeurd voor kinderen. Contra-indicaties: nierfalen, hartfalen, leverziektes, alcoholmisbruik, acute infecties. Bijwerkingen: maagdarmklachten (meestal tijdelijk), vitamine B12-daling. Stop 48 uur voor/na IV-contrast.

2. Sulfonylureumderivaten

Stimuleren insulinesecretie. Risico op hypoglycemie en gewichtstoename. Glipizide (kortwerkend) voor ouderen/nierfalen. Glyburide niet bij nierfalen (actief metabool). Mag bij slaapapneu/hartfalen.

3. Thiazolidinedionen (TZD's) – Pioglitazon, rosiglitazon

Verhogen insulinegevoeligheid, verlagen leverglucose. Contra-indicatie: hartfalen, niet-alcoholische leversteatose. Bijwerkingen: gewichtstoename, vochtretentie, botbreuken (vrouwen), blaaskanker. Black box waarschuwing voor hartfalen klasse III/IV.

4. Meglitiniden – Nateglinide, repaglinide

Kortwerkende insulinesecretagoge. Inname bij maaltijd – ideaal voor onregelmatige eetpatronen. Geschikt voor ouderen, nier-/hartfalen.

5. α-Glucosidase remmers – Acarbose, miglitol

Vertragen koolhydraatafsplitsing in de darmen. Geen hypoglycemie als monotherapie. Bijwerking: flatulens (verbetert). Leverfunctie controleren. Contra: cirrose, nierfalen, maagdarmaandoeningen.

6. DPP-4 remmers – Sitagliptine, saxagliptine, linagliptine, vildagliptine

Remmen afbraak van incretine hormonen → meer insulinesecretie, minder glucagon, vertraagde maaglediging. Linagliptine niet nierafhankelijk → goed voor ouderen. Bijwerkingen: luchtweginfecties, keelpijn, diarree, pancreatitis.

7. SGLT2 remmers – Canagliflozine, dapagliflozine

Blokkeren glucoseheropname in nieren → glucosurie. Gewichts- en bloeddrukverlaging. Risico: urineweginfecties, vaginale gistinfecties.

8. Galzuurbindend hars – Colesevelam

Verlaagt LDL-cholesterol en HbA1c, kan incretines verhogen.

Niet-insuline injecteerbare middelen

GLP-1 receptoragonisten – Liraglutide, exenatide

Nachten incretine: verhogen maaltijdinsuline, verlagen glucagon, vertragen maaglediging, bevorderen satiëteit → gewichtsverlies. Black box: schildklier C-cel tumoren (contra bij MEN2 syndroom).

Amylin analogon – Pramlintide

Synthetische amylin, gespoten bij maaltijden + snelwerkende insuline. Verlaagt postprandiale glucose, vermindert eetlust. Contra: gastroparese. Black box: ernstige hypoglycemie.

Insulinetherapie bij type 2

• Langwerkend (basaal): glargine 1×/dag, detemir 1–2×/dag
• Middellang (NPH): 2×/dag
• Snelwerkend (bolus): lispro, aspart, glulisine voor maaltijden
• Premixes: combinaties van bovenstaande

Insuline veroorzaakt gewichtstoename, maar glucoseregulatie weegt zwaarder. Gemiddelde dosis: 0,6–0,8 IE/kg/dag. Buikinjecties sneller geabsorbeerd dan dij; inspanning versnelt dijabsorptie.