Waarom ontstaat een vitamine D3-tekort?

Vitamine D3 (cholecalciferol) wordt in de huid geproduceerd onder invloed van UV-B straling uit zonlicht. Ondanks deze endogene productie is vitamine D-tekort wereldwijd een veelvoorkomend probleem met meerdere oorzaken.

Onvoldoende blootstelling aan zonlicht

De primaire oorzaak is ontoereikende zonlichtblootstelling. Factoren die hierbij een rol spelen:

• Moderne leefstijl: Meerderheid van de tijd wordt binnenshuis doorgebracht (kantoorwerk, transport, vermaak)
• Geografische locatie: Op breedtegraden boven 35-40° is UV-B straling in de wintermaanden ontoereikend voor vitamine D-productie
• Huidpigmentatie: Donkerdere huidtypen (hogere melaninegehalte) produceren 3-6 keer minder vitamine D bij gelijke blootstelling
• Zonbescherming: Zonnebrandcrème met SPF 8+ blokkeert >95% van de UV-B straling
• Luchtvervuiling en bewolking: Kunnen 50% of meer van de UV-B straling filteren

Dieetmatige tekortkomingen

Natuurlijke voedingsbronnen van vitamine D3 zijn schaars: vette vis, visolie, lever, eigeel. Verrijkte producten (melk, granen, sinaasappelsap) leveren een bijdrage, maar vaak ontoereikend. Risicogroepen voor dieetmatig tekort:

• Veganisten en vegetariërs (geen vis/lever)
• Mensen met melkallergie of lactose-intolerantie
• Ouderen met verminderde appetit/voedselinname

Medische aandoeningen die opname of metabolisme belemmeren

Zelfs bij adequate inname kunnen ziekten leiden tot tekort:

• Malabsorptiestoornissen: Coeliakie, ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, cystische fibrose, chronische pancreatitis
• Lever- en nieraandoeningen: Belemmeren conversie naar actieve metabolieten (25-OH-D3 en 1,25-(OH)2D3)
• Obesitas: Vitamine D wordt vastgehouden in vetweefsel, minder biobeschikbaar
• Bijschildklieraandoeningen: Verstoren regulatie van vitamine D-metabolisme
• Medicijnen: Corticosteroïden, anticonvulsiva, cholesterolverlagers (cholestyramine), orlistat

Co-factor tekorten

Voor optimale vitamine D-functie zijn co-factoren nodig: magnesium (belangrijkste), zink, vitamine K2, boor, vitamine A. Een magnesiumtekort kan de effectiviteit van vitamine D aanzienlijk verminderen.

Symptomen en gevolgen

Vroege signalen: overmatig zweten, vermoeidheid, spierkrampen, angstgevoelens. Late stadia: verminderde immuunfunctie, botpijn, zwakte, rachitis (kinderen), osteomalacie (volwassenen), verhoogd val- en fractuurrisico.