De huidige ADH voor vitamine D (200–600 IE) wordt door veel experts als te laag beschouwd. Dowd & Stafford (The Vitamin D Cure) en Murray & Hoffman (Sunshine and Vitamin D) pleiten voor hogere doses – tot 5000 IE/dag – bij getoetst tekort. Wat levert deze dosis, en voor wie is het veilig?

Botgezondheid: het stevigste bewijs

• 5000 IE D3/dag → snelle correctie tekort (25(OH)D <30 ng/mL).
• Ondersteunt calciumopname & botmineralisatie → preventie rachitis (kinderen) & osteoporose (volwassenen).
• Kandidaten: geteste tekort, zachte botten, aanzienlijk botverlies (DEXA-scan), malabsorptie, obesitas (vet bindt D3).

Hartziektes: observatie vs interventie

Observationele studies: lage 25(OH)D geassocieerd met hoger risico hypertensie, hartfalen, atheroscierose. RCT's met supplementatie: gemengde resultaten. Mogelijk: vitamine D is marker voor gezond leefstijl/zonlicht, niet causaal. Toch: adequate status (>40 ng/mL) = onderdeel van cardiovasculaire preventie.

Immuunsysteem & auto-immuun

• Vitamine D moduleert Th1/Th17/Treg balans → minder auto-immuunactiviteit.
• Associaties: lagere incidentie MS, diabetes type 1, reumatoïde artritis bij hogere 25(OH)D.
• Infecties: adequate D → minder luchtweginfecties (Sabetta 2010).

Veiligheid van 5000 IE/dag

• UL = 4000 IE/dag (IOM) / 10.000 IE/dag (Endocrine Society, volwassenen).
• 5000 IE/dag = boven IOM-UL, binnen ES-limiet.
• Alleen veilig bij: getoetst tekort, monitoring 25(OH)D & calcium 3-maandelijks, artsbegeleiding.
• Risico hypercalciëmie stijgt >10.000 IE/dag chronisch.

Wie kan baat hebben? (checklist)

• 25(OH)D <30 ng/mL (getoetst).
• Obesitas (BMI >30) – vet seqeustreert D3.
• Donkere huid + noordelijke breedte + binnenwerk.
• Malabsorptie (Crohn, celiakië, na bariatrische chirurgie).
• Medicijnen die D cataboleren (anticonvulsiva, glucocorticoïden, HIV-meds).
• Ouderen (>70) met valrisico/osteoporose.

Protocol

1. Meet 25(OH)D, calcium, albumine, eGFR, PTH.
2. Laaddosis: 50.000 IE 1x/week × 8 weken (recept) OF 5000–10.000 IE D3/dag (OTC, artsadvies).
3. Onderhoud: 2000–4000 IE/dag na herhalingstest.
4. Doel: 25(OH)D 50–70 ng/mL.

5000 IE is een therapeutische dosis, geen onderhoudsdosis. Nooit zelfstandig starten – laattesten, bespreek, monitor.