Plaque vs. tonsilstenen

Echte plaque (tandplak) hecht alleen aan tandglazuur. Wat veel mensen voor plaque in de keel houden, zijn eigenlijk tonsilstenen (tonsillolieten): kleine, wit-gele, slechtruikende knobbels in de amandelen.

Ontstaan van tonsilstenen

Amandelen hebben diepe krypten (uitsparingen) waar dode celmaterie, voedselresten en bacteriën accumuleren. Anaërobe bacteriën splitsen deze af, wat de karakteristieke vrotte geur veroorzaakt. Witte bloedcellen vallen de bacteriële ophoping aan, wat de stenen hun kleur geeft. Omdat de stenen niet worden afgebroken, groeien ze en kunnen ze loskomen.

Symptomen

• Irriterend gevoel in de keel (als een beginnende keelontsteking)
• Slechtadem (halitose) door bacteriële afbraakproducten
• Soms pijn bij slikken of oorijnende pijn
• Zichtbare wit-gele bolletjes in de amandelen

Thuisbehandeling en preventie

1. Zachte verwijdering: Gebruik een vochtige wattenstaafje of de vingertop (goed gewassen) om de steen zachtjes uit te drukken. Vermijd scherpe voorwerpen.
2. Monddouche: Een waterflosser op lage stand kan krypten inspoelen. Wees voorzichtig om weefselschade te voorkomen.
3. Zuurstofhoudende mondproducten: Mondspoelingen, tandpasta's en neussprays met actieve zuurstof doden anaerobe bacteriën en verminderen herhaling.
4. Goede mondhygiëne: Tweemaal per dag borstelen, tongschraaper, flossen.

Wanneer naar de huisarts of KNO-arts?

Bij frequente of grote stenen, terugkerende tonsillitis, slikklachten of twijfel over de diagnose. Een tonsillectomie (verwijdering amandelen) is een definitieve maar invasieve oplossing.

Let op

Tonsilstenen zijn gevaarlijk noch besmettelijk, maar kunnen de levenskwaliteit beïnvloeden door geur en ongemak. Regelmatige reiniging van de amandelen is de beste preventie.