Spinazie: superfood met een keerzijde

Ruwe spinazie is rijk aan vitamines (A, C, K, folium), mineralen (ijzer, magnesium) en antioxidanten. Toch bevat hij relatief veel oxalaat (zuurstofzuur), een stof die in de nieren kan binden aan calcium en calciumoxalaat-nierstenen kan vormen. Voor de meerderheid van de mensen is matige consumptie geen probleem, maar bij een verhoogde risico op stenen of bestaande nierziektes is voorzichtigheid geboden.

Oxalaat en nierstenen

Oxalaat bindet calcium in de darmen (goed: minder calcium wordt opgenomen) en in de urine (slecht: kan kristalliseren). Mensen met een aanleg voor calciumoxalaat-stenen (de meest voorkomende soort) krijgen vaak het advies oxalaatrijke voedens te beperken. Ruwe spinazie bevat per 100g circa 600-900 mg oxalaat – een van de hoogste waarden onder groenten.

Kalium en nierfalen

Spinazie bevat ook veel kalium (~550 mg/100g). Bij gezonde nieren geen probleem, maar bij ernstige nierfalen (stade 4-5) kan een hoge inname leiden tot hyperkalemie (te hoog kalium in bloed), wat gevaarlijke hartritmestoornissen kan veroorzaken. Nephrologen adviseren dan een laag-kaliumdieet.

Koken verlaagt oxalaat aanzienlijk

Onderzoek (Journal of Agriculture and Food Chemistry) toont aan dat:

• Koken in water verwijdert tot 87% van het oplosbare oxalaat (in het kookwater blijft het achter).
• Stomen verwijdert ~53%.

Gekookte spinazie is daarom veiliger voor steenvormers. Wel verliest men wat vitamine C en folium door hitte.

Praktische adviezen

• Geen nierproblemen? Normaal gebruik van rauwe en gekookte spinazie is prima.
• Geschiedenis van calciumoxalaat-stenen? Beperk rauwe spinazie; kook of stoom hem. Drink voldoende water.
• Ernstige nierfalen? Raadpleeg diëtist voor kaliumbeperking; spinazie mogelijk ganzelijk vermijden.
• Symptomen van grote stenen (bloed in urine, koorts, hevige pijn)? Direct medische hulp zoeken.