Tekenbeten: snel en correct handelen

Tekenen wachten in gras/struiken op gastheeren. Beten kunnen ziektenoverbrengers zijn (Lyme, encefalitis, rickettsiose). Snelle, correcte verwijdering is cruciaal.

1. Verwijderen van teken van de mens

• Gebruik fijnpunte pincet (tekenpincet).
• Grijp teken zo dicht mogelijk bij de huid (mondapparaat).
• Trek rechtop, met constante, zachte kracht. Niet draaien, knijpen, verbranden, besmetten met alcohol/eter/azeen – dit verhoogt risico op infectie/uitspuwug.
• Na verwijdering: bijtplek wassen met water en zeep, desinfecteren (jodium/chlorhexidine).
• Bewaar teken in gesloten potje (alcohol) voor eventuele diagnose.
• Noteer datum, locatie, duur bezetting.

2. Verwijderen van teken van huisdieren

• Zelfde methode met pincet.
• Zwaar bezette dieren: chemische middelen (spot-on, halsband, tabletten) via dierenarts.
• Halsbanden met langzaamvrijgevende insecticiden effectief in hoge-risicogebieden (Univ. Delaware).

3. Tekenplag in huis bestrijden

• Tekenen leggen eieren in scheuren, tapijt, meubels.
• Broedplaatsen bespuiten met carbaryl of cyfluthrine (insecticiden).
• Tapijten/meubels behandelen met pesticiden.
• Rest huis: tekenvergiftiger met methopreen of permethrine (Univ. Delaware).
• Synchroniseer: mens, huisdier, huis tegelijk behandelen tegen herbesmetting.

4. Preventie buitenshuis

• Gras/struiken kort houden rond huis.
• Residueel insecticid rond omtrek huis.
• Volledige uroeing onmogelijk → persoonlijke bescherming essentieel.

Persoonlijke bescherming in tekengebieden

• Lange kleding, lichte kleuren (tekenen zichtbaarder), broek in sokken.
• DEET (20-30%) of icaridine op blootgestelde huid.
• Permethrine-behandelde kleding (niet op huid).
• Na buitenzijn: volledige lichaamscontrole (ook kinholte, oorachter, haarlijst, liezen, knieholten).
• Douchen binnen 2 uur → wast losse tekenen af.

Na tekenbeet: opvolging

• Observeer bijtplek 30 dagen: migrerende rode vlek (erythema migrans) = Lyme → direct huisarts.
• Koorts, spier-/gewrichtspijn, neurologische klachten → direct huisarts.
• Profylactische antibiotica na tekenbeet: alleen bij hoge risico (teken >36u bezetting, endemisch gebied, volwassene) – bespreek met arts.

Voorkomen is beter dan genezen. Wees tekenbewust, niet tekenangstig.