Waarom vetabsorptie cruciaal is voor vitamine K

Vitamine K (K1 uit planten, K2 uit dierlijke/gefermenteerde bronnen) is vetoplosbaar. Opname in de dunne darm vereist:

1. Gal (emulsificatie van vetten & vitamine K tot micellen).
2. Pancreatische lipase (vertering van vetten).
3. Intacte darmwand (enterocyten) voor opname van micellen.

Bij vetmalabsorptie (ontoereikende gal/enzymen of beschadigde darm) daalt de opname van alle vetoplosbare vitamines (K, A, D, E).

Oorzaken van vetmalabsorptie

Categorie	Aandoeningen
Lever/galwegen	Galstenen, cholestase, levercirrose, scleroserende cholangitis
Pancreas	Chronische pancreatitis, cystische fibrose, pancreasresectie
Darmontsteking	Ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, coeliakie, SIBO
Chirurgisch	Darmresectie, bariatrische chirurgie (RYGB, BPD/DS), ileumresectie

Symptomen van vetmalabsorptie & vitamine K-tekort

• GI: opgeblazen gevoel, overmatig gas, diarree, vette/olieachtige ontlasting (steatorroe), vreselijke geur, ongewild gewichtsverlies.
• Vitamine K-specifiek: gemakkelijk blauwe plekken, frequente bloedneuzen, bloedend tandvlees, zware menstruatie, langdurige bloeding bij kleine wondjes.
• Overige vetoplosbare tekorten: nachtblindheid (A), rachitis/osteomalacie (D), hemolytische anemie/zenuwproblemen (E).

Diagnostiek

• Stontest: vetgehalte (>7 g/dag = steatorroe), elastase-1 (pancreas), zuurstofstofademtest (SIBO).
• Bloed: INR/PT (verlengd bij K-tekort), vitamine A, D, E, K niveaus, PIVKA-II (gecarboxyleerde osteocalcine = functioneel K-tekort).

Behandeling: twee-pijlers

1. Kortetermijn: vitamine K-supplementatie (orale K1 5–10 mg/dag of K2 MK-7 100–200 µg/dag) om stolling te herstellen. Bij acute bloeding: IV vitamine K 5–10 mg.
2. Onderliggende oorzaak: behandel lever/gal/pancreas/darm aandoening. Galzuursupplementen, pancreatische enzymen (CREON), glutenvrij dieet (coeliakie), anti-inflammatoire therapie (IBD).
3. Chronisch: levenslange vitamine K-supplementatie + monitoring INR/vitamine K-niveaus. Ook A, D, E supplementeren volgens gemeten waarden.

Let op bij anticoagulantia

Patiënten op warfarine met vetmalabsorptie hebben dubbele uitdaging: onvoorspelbare K-opname + medicijninteractie. Nauwe monitoring (INR 2–3×/week) en vaste dieet/vaste supplementdosis zijn essentieel.