Vitamine D is veilig bij fysiologische doses. Maar supplementatie – met name hoge doses – kan leiden tot hypercalciëmie (te hoog bloedcalcium), de oorzaak van bijna alle bijwerkingen. Herken de signalen en handel adequaat.

Hoofdpijn: vaak het eerste teken

Cleveland Clinic: hoofdpijn is een vroege symptom van hypercalciëmie. Kan gepaard gaan met tinnetjes (tinnitus). Bij hoofdpijn na start vitamine D-supplement: direct contact huisarts, calcium/25(OH)D laten bepalen.

Hypercalciëmie: het gevaarlijke syndroom

Te veel vitamine D → te veel calcitriol → te veel calciumopname → serumcalcium >2,6 mmol/L. Gevolgen:

• Verkalking nieren (nephrocalcinose), nierstenen.
• Vaatverkalking → hartfalen, hypertensie.
• Neurologisch: verwardheid, lethargie, coma (ernstig).
• GI: misselijkheid, braken, obstipatie, metaalsmaak.
• Cardiaal: arythmieën (levensbedreigend).

Acute medische zorg vereist bij verdacht op hypercalciëmie: IV-hydratatie, bifosfonaten, corticosteroïden, stop D3/calcium.

Maag-darmklachten: vaak tijdelijk

• Lichte maagpijn, misselijkheid, braken, diarree bij start supplementatie.
• Verdwijnen meestal binnen dagen/weken (adaptatie).
• Blijven ze bestaan of verergeren? → kan hypercalciëmie zijn → testen.
• Neem D3 bij vetrijke maaltijd → betere opname, minder maagklachten.

Overmatige dorst & polyurie: klassiek hypercalciëmie-symptoom

• Onstilbare dorst, frequent plassen (nachts), risico op dehydratatie.
• Mechanisme: calcium remt ADH-werking in nieren → onvermoënde urineconcentratie.
• Bij aanhoudende/verergende dorst na start D3: direct huisarts, calcium meten.

Preventie & veilig gebruik

1. Test 25(OH)D voor start supplementatie.
2. Doseer op basis van gewicht, leeftijd, basiswaarde: 1000–4000 IE D3/dag.
3. Monitor calcium & 25(OH)D na 3 maanden, daarna jaarlijks.
4. UL: 4000 IE/dag (9+ jaar) – niet overschrijden zonder arts.
5. Contra-indicaties: sarcoïdose, TB, lymfoom, nierfalen, hyperparathyreoidie, thiaziden.

Vitamine D is een hormoon, geen snoepje. Behandel het met respect: meet, doseer, monitor.