Vlooien en luizen zijn beide kleine, bloedzuigende parasieten, maar hun biologie, gastheer en bestrijding verschillen fundamenteel. Juiste identificatie = effectieve aanpak.

Vlooien (Siphonaptera)

Kenmerken

• Grootte: 1-3 mm, zijwaarts plat (beweging door vacht).
• Kleur: Roodbruin tot donkerbruin.
• Beweging: Springen (tot 30 cm hoog, 50 cm ver) – niet vliegen.
• Gastheer: Honden, katten, konijnen, vogels, muizen. Niet mens (beet wel, maar niet voortplanten).
• Levenscyclus: Ei → larve → pop → volwassen. 95% in omgeving (tapijt, bedding, spleetjes), 5% op dier.

Tekenen op dier

• Heftig jeuk, bijten/krabben (rugstaart, nek, buik, binnenpoten).
• Rode, geïrriteerde huid, haaruitval, korstjes.
• Vlooeienpoep: Zwarte korreltjes (gedroogd bloed) in vacht. Op vochtig wit papier → rode randen (bloed).
• Vlooienkam (fijngetand) → vlooien/poep vangen.

Luizen (Anoplura: hoofdluis, kledingluis, schaamluis)

Kenmerken

• Grootte: Volwassen 2-3 mm, nymphen kleiner.
• Kleur: Grijswit tot bruingrijs (na bloedmaaltijd roodbruin).
• Beweging: Kruipen – niet springen, niet vliegen.
• Gastheer: Alleen mens (soortspecifiek). Hoofdluis: hoofdhuid. Kledingluis: kleding/bedding. Schaamluis: schaamhaar/achsel/kin.
• Eieren (nits): Ovale, wit/geel, vastgekit op haarschaft < 1 cm van hoofdhuid. Uitreik na 7-10 dagen.

Tekenen bij mens

• Jeuk (allergisch voor luisspuit) – vaak na 4-6 weken.
• Zichtbare luizen/nits achter oren, nek, scheitel.
• Krabbeschavingen op kussen/kleding.
• Secundaire infectie door krabben (impetigo).

Vergelijkingstabel

Kenmerk	Vlooi	Luiz
Gastheer	Dieren (zoonose mogelijk)	Alleen mens
Beweging	Springen	Kruipen
Eieren	In omgeving (niet vast)	Vast op haar (nits)
Beet	Kleine rode stip, jeuk	Jeuk na sensibilisatie
Bestrijding focus	Dier + omgeving (95%!)	Hoofdhuid/haar + kleding

Bestrijding

Vlooien: Dier behandelen (spot-on, tablet, halsband – dierenarts advies) + omgeving (stofzuigen, wassen 60°C, fogger/spray met IGR). Herhalen na 2-3 weken.

Luizen: Dimethicone/isy non-chemisch middelen (fysiek verstikken) 1e keus. Kammen met nitskam (dagelijks 2 weken). Kleding/bedding 60°C wassen of 48u vriezer. Contacten controleren.

Benodigdheden identificatie

• Fijngetande metalen luizenkam (verplicht voor luizen)
• Vergrootglas / smartphone macro
• Wit vel papier (vlooeienpoep test)

Vlooien = dierprobleem met menselijke last. Luizen = menselijk probleem. Beide vereisen systematische, herhaalde aanpak. Geen schaamte – het kan iedereen overkomen.