Twee groepen, twee routes

Groep	Vitamines	Opname	Opslag & metabolisme
Vetoplosbaar	A, D, E, K	In dunne darm, via micellen (vet + gal) → chylomicronen → lymfe → bloed	Lever & vetweefsel (maanden–jaren). Lever: hydroxylatie (D → 25(OH)D → 1,25(OH)₂D).
Wateroplosbaar	B-complex, C	Dunne darm (passief/actief transport). B12 vereist intrinsieke factor + cubiline receptor in ileum.	Geen opslag (behalve B12 in lever). Nieren filteren overtollig → urine. Metabolisme: co-enzyme vorming (B's), oxidatie (C).

Belangrijkste absorptieplaats: de dunne darm

• Duodenum/jejunum: meeste vitamines (A, D, E, K, B1, B2, B3, B5, B6, B7, C, foliumzuur).
• Ileum (laatste deel): vitamine B12 (met intrinsieke factor), bilezouten, vitamine K2 (bacteriële productie).
• Dikke darm: bacteriële synthese van vitamine K2, B12, foliumzuur, biotine – gedeeltelijk opname mogelijk.

Metabolische bestemmingen

• Lever: eerste bestemming na portaalveneus absorptie. Hydroxylatie (vit D), carboxylatie (vit K), methylatie (foliumzuur/B12), opslag (A, D, B12).
• Vetweefsel: langdurige opslag van A, D, E, K.
• Doelweefsels: vitamines fungeren als cofactoren in enzymsystemen (mitochondria, cytoplasma, kern).

Factoren die opname beïnvloeden

• Vet in maaltijd (essentieel voor A, D, E, K).
• Maagzuur (nodig voor B12 losmaking uit voedel, vitamine C stabiliteit).
• Darmgezondheid (ontsteking, resectie, bacteriële overgroei → malabsorptie).
• Medicijnen: PPI's (↓ B12, Mg, Ca), metformin (↓ B12), cholestyramine (↓ vetoplosbare), antibiotica (↓ vit K2 productie).
• Leeftijd: ↓ maagzuur, ↓ intrinsieke factor, ↓ zonlichtsynthese D → verhoogde supplementatiebehoefte.

Praktisch advies

• Neem supplementen bij een maaltijd met vet.
• Spreid wateroplosbare vitamines over de dag (bij ontbijt/lunch).
• Bij malabsorptie/medicijnen: overleg arts voor hogere doses, injecties (B12) of actieve vormen.
• Houd hydratatie en vezelinname adequaat voor darmpassage.