De term 'zuur in het bloed' verwijst naar een verlaging van de bloed-pH onder de normale waarde van 7,4 (acidemia). In de weefsels noemt men dit acidose. Chemisch gezien (Brønsted-Lowry) is een zuur een protonendonor. De zuurgraad wordt gemeten met de pH-schaal: <7 is zuur, >7 is basisch.

Drie hoofdcategorieën van acidose

1. Respiratoire acidose

Ontstaat door onvoldoende afgifte van CO₂ via de longen. CO₂ vormt in het bloed koolzuur (H₂CO₃), wat de pH daalt. Oorzaken:

• Verminderde ademhalingsfrequentie/volume (opiaten, hersenletsel, zenuw/spierziektes)
• Longziektes die gasuitwisseling belemmeren

2. Metabole acidose

Te veel zuurproductie of onvoldoende zuurexcretie door de nieren. Belangrijke oorzaken:

• Nierfalen (chronisch, door hypertensie of diabetes)
• Ketoacidose (onbehandelde diabetes type 1: ketonen zijn zuren)
• Lactaatacidose (weefselhypoxie, septic shock)
• Diarree (verlies van bicarbonaat)
• Vergiftigingen (methanol, ethylenglycol, salicylaten)

3. Gemengde acidose

Combinatie van respiratoire en metabole componenten, vaak bij ziekte.

Diagnose en behandeling

Een arteriële bloedgasanalyse (pH, pCO₂, HCO₃⁻, base excess) is essentieel voor differentiaaldiagnose. Behandeling richt zich op de onderliggende oorzaak: ventilatie-ondersteuning bij respiratoire acidose, bicarbonaattoediening en behandeling van de basale ziekte bij metabole acidose.

Belangrijk

Acidose is een medische noodsituatie. Zelfdiagnose of -behandeling is gevaarlijk. Raadpleeg direct een huisarts of spoeddienst bij verdenking.