Losartan is een angiotensine-II-receptorblokker (ARB) die de bloeddruk verlaagt door de vasoconstrictieve werking van angiotensine II te blokkeren. Bij bijwerkingen (hoest, duizeligheid, hyperkalemie, nierfunctiestoornis) of contra-indicaties (zwangerschap, bilaterale nierenstenose) kan de arts overstappen op een andere klasse.

Hoofdalternatieven per farmacologische klasse

1. Bètablokkers

Blokkeren bèta-receptoren → lagere hartslag, minder contractiliteit, lagere bloeddruk. Voorbeelden: metoprolol, bisoprolol, carvedilol, nebivolol. Ook indicatie bij hartfalen, angina, arritmieën, post-infarct. Bijwerkingen: vermoeidheid, koude extremiteiten, depressie, erectiestoornissen, bronchospasme (relatieve contra-indicatie bij astma/COPD).

2. ACE-remmers

Remmen angiotensine-converterend enzym → minder angiotensine II, minder aldosteron, vasodilatatie. Voorbeelden: enalapril, lisinopril, ramipril, perindopril. Voorkeur bij diabetes met nefropathie, hartfalen, post-infarct. Bijwerking: droge, irritatieve hoest (10-20%), angio-oedeem (zeldzaam), hyperkalemie, nierfunctiedaling bij start.

3. Calciumantagonisten

Blokkeren calciumkanalen in vaatwand en hart → vasodilatatie, lagere bloeddruk. Dihydropyridines (amlodipine, nifedipine, felodipine) selectiever voor vaten; niet-dihydropyridines (verapamil, diltiazem) ook effect op hartslag/geleiding. Bijwerkingen: oedeem enkels (dihydropyridines), hoofdpijn, flushing, constipatie (verapamil/diltiazem), bradycardie. Interactie met grapefruit (verhoogde spiegel).

4. Thiazidediuretica

Verlagen bloedvolume → lagere bloeddruk. Voorbeelden: hydrochlorothiazide, chlorthalidone, indapamide. Goedkope, effectieve eerste-keus (vooral bij zwarten, ouderen). Bijwerkingen: hypokaliemie, hyponatriëmie, hyperuricemie, hyperglycemie, erectiestoornissen.

5. Andere ARB's

Valsartan, irbesartan, candesartan, telmisartan, olmesartan. Vergelijkbaar profiel als losartan, maar andere farmacokinetiek. Telmisartan heeft langere halfwaarde en PPAR-γ activiteit (gunstig bij insulineresistentie).

6. Combinatiepreparaten

Vaste combinaties (bijv. ACE-remmer + diureticum, ARB + calciumantagonist, ARB + diureticum) verbeteren therapietrouw en effectiviteit.

Keuze van alternatief

Afhankelijk van comorbiditeiten (diabetes, hartfalen, nierfalen, astma, gout, zwangerschapswens), bijwerkingenprofiel, kosten, patiëntvoorkeur en richtlijnen (ESC/ESH, NHG). Altijd in overleg met behandelend arts; niet zomaar zelf switchen.