Definitie

Bipolaire kleuring = alleen de twee polen van de bacterie kleuren donker, de rest blijft licht/onkleurg. Kenmerkend voor sommige Gram-negatieve bacterieën.

Principe bij Gram-negatieve bacterieën

• Dunnere peptidoglycaanlaag + buitenmembraan (lipopolysacchariden).
• Ontkleuring verwijdert primaire kleur + LPS-laag.
• Tegenkleur kleurt resterende peptidoglycaanlaag → polen donker, midden licht.
• Gram-positieven behouden primaire kleur (dikke peptidoglycaan).

Veelgebruikte vlekken

• Wayson: fuchsine-methyleenblauw + ethanol-fenol ontkleuring. Oorspronkelijk voor pestdiagnose.
• Wright: zuur (eosine) + basisch (methyleenblauw). Differentieert bloedcellen, ook bipolaire bij Gram-negatieven.
• Giemsa: eosine + methyleenblauw. Diagnose spirocheten, bloedparasieten, bacteriële adhesie.

Diagnostische toepassing

Yersinia pestis (pest): bipolaire kleuring → 'veiligheidsspeld' of plompe staf. Gram-negatief. Groeit bij 35-37°C. Alleen soort in geslacht die bij kamertemperatuur niet beweegt. Bipolaire kleuring vaker in klinische uitstrijkjes dan in culturen.

Burkholderia mallei (klierpest paarden): nodulaire longlaesies, slijmvliesulceratie. Acute: hoest, koorts, septikemie, dood in dagen. Chronisch: knobbels, ulcera, dragerschap.

Burkholderia pseudomallei (melioidose): staafvormig, beweeglijk, aerob. Bipolaire kleuring = Gram-negatief intracellulair. Identificatie via cultuur (foutgevoelig in niet-endemische gebieden).

Belang

Bipolaire kleuring is een snel oriënterend teken, maar definitieve identificatie vereist cultuur/PCR.