Benadering: Respect, Privacy, Zorg

Drugsgebruik is een gezondheidsprobleem, geen moreel oordeel. Fysieke tekenen zijn **aanwijzingen**, geen bewijs. Altijd: gesprek voeren, niet veroordelen, professionele hulp aanbieden (huisarts, CAD, Jellinek, verslavingszorg).

Algemene fysieke tekenen (niet drugspecifiek)

• Ogen: Mydriasis (grote pupillen: cocaïne, amfetamine, LSD, MDMA, anticholinergica) OF miosis (pincetpupillen: opioïden, heroin, morfine, fentanyl). Rode/bloeddoorloopt ogen (cannabis). Tränen, glazig.
• Huid: Injectieplaatsen (sporen, abcessen, sclerose veneuze, pigmentatie) → armen, benen, hals, inguïnaal. Schilfering, ziekteverschijnselen (HIV, hepatits).
• Gewicht: Snelle afname (stimulantia: appetietremming, catabolisme) OF toename (cannabis: eetlust, sedentair; alcohol: calorieën).
• Handen: Koud, klam, trillen (onttrekking, stimulantia), zweetuitbarsting.
• Mond/tanden: 'Meth mouth' (karies, tandvleesontsteking, slijtage door bruxisme, xerostomie). Cocaïne: gaumperforatie.
• Neus: Septumperforatie, crusted rhinitis (cocaïne snuiven).
• Ademhaling: Benauwdheid, hoest (roken crack/heroin, opium).
• Cardiaal: Tachycardie, hypertensie (stimulantia), bradycardie, hypotensie (opioïden, benzo's).
• Neurologisch: Ataxie, dysarthrie, nystagmus, convulsies, verwardheid.

Drugspecifieke tekenen (selectie)

Drug	Acuut	Chronisch / Onttrekking
Opioïden (heroin, morfine, oxycodon, fentanyl)	Miosis, sedatie, resp. depressie, euforie, jeuk, misselijkheid, obstipatie	Injectiesporen, abcessen, constipatie, amenorrhoe, libidoverlies, infecties, overmatige houding
Cocaïne / Crack	Mydriasis, tachycardie, hypertensie, hyperthermie, euforie, paranoia, agressie, convulsies, MI, CVA	Neusschade, gewichtsverlies, cardiovasculair, psychose, tandschade, financiële ruin
Amfetaminen / Metamfetamine (crystal meth)	Mydriasis, hyperactiviteit, insomnia, anorexie, tachycardie, psychose, aggressie	Ernstige tandschade ('meth mouth'), huiduitschilferingen (picken), gewichtsverlies, cognitieve achteruitgang, psychose
Cannabis (THC)	Rode ogen, verhoogde eetlust, droge mond, euforie/ontspanning, verstoorde coordinatie, tachycardie	Amotivationeel syndroom, geheugen/andacht, respiratoire klachten (roken), angst/paranoia, cannabis hyperemesis syndroom
Benzodiazepines / Z-drugs	Sedatie, ataxie, dysarthrie, geheugenstoornis (anterograad), resp. depressie (gecombineerd)	Tolerantie, afhankelijkheid, cognitieve afname, valrisico, oontrekkingscrisis (levensgevaarlijk!)
Alcohol	Disinhibitie, ataxie, dysarthrie, nystagmus, hypotensie, hypothermie, coma	Lever (steatose, cirrhose), neuropathie, dementie (Korsakov), cardio, kanker, onttrekking (delirium tremens)
GHB/GBL	Euforie, sedatie, resp. depressie, coma, convulsies, amnesie	Afhankelijkheid, schwere onttrekking (delirium, convulsies), cognitieve schade
Hallucinogenen (LSD, psilocybine, DMT, ketamine)	Hallucinaties, perceptieverandering, mydriasis, tachycardie, HT, dissociatie (ketamine)	HPPD (flashbacks), blaasproblemen (ketamine), psychose triggert

Speciale groepen

• Zwangeren: Neonatale abstinentie syndroom (NAS), groeivertraging, afwijkingen (alcohol/FASD). Vroegtijdige zorg cruciaal.
• Ouderen: Polyfarmacie, valrisico, cognitieve afname, isolatie. Medicijnmisbruik (benzo's, opioïden) vaak onopgemerkt.
• Jeugdigen: Hersenontwikkeling (tot ~25j) gevoelig. Risico op verslaving, psychiatrie, schooluitval. Vroegtijdige interventie (jeugdverslavingszorg).

Gespreksvoering: HOOFD (Houding, Open, Onbevooroordeeld, Feiten, Doelgericht)

• "Ik zie dat je... (feit), ik maak me zorgen. Hoe voel je je?"
• Luister actief. Minimaliseer weerstand.
• Informeer over risico's, hulpverlening (CAD: 088-3583100, Jellinek, huisarts, GGZ).
• Nooit dwingen, wel grenzen stellen (veiligheid).

Fysieke tekenen zijn een uitnodiging voor een gesprek, niet voor een veroordeling. Professionele hulp werkt. Herstel is mogelijk.