Co-enzym Q10 (ubiquinon/ubiquinol) is een endogeen geproduceerde, vetoplosbare stof essentieel voor mitochondriale energieproductie (ATP) en als antioxidant. Het wordt aangeboden als supplement voor tinnitus, maar de bewijslage is genuanceerd.
Werkingsmechanisme theorie
- Mitochondriale dysfunctie & oxidatieve stress spelen rol in cochleaire schade / tinnitus.
- CoQ10 zou mitochondriale functie herstellen, ROS (reactieve zuurstofsoorten) neutraliseren, en bloedflow verbeteren (vasodilatatie via NO).
- CoQ10-spiegelen dalen met leeftijd, statine-gebruik, sommige ziekten.
Clinical evidence
Positieve studie (2007)
Otolaryngology–Head and Neck Surgery: RCT, 60 patiënten met chronische tinnitus + lage plasma-CoQ10 (< 0,5 µg/mL). 100 mg CoQ10 3x/dag gedurende 16 weken → significante verbetering tinnitus-hinder (THI-score), slaap, cognitieve klachten *vs* placebo. **Enkel effectief bij patiënten met laag basis-CoQ10.**
Overige studies
- Kleine open-label studies: gemengde resultaten.
- Geen groot, multicentrisch RCT in algemene tinnituspopulatie (onbeoogd CoQ10-niveau).
- Systematische reviews: onvoldoende bewijs voor routinematige aanbeveling.
Veiligheid & dosering
- Dosering: studies 100-300 mg/dag (ubiquinon) of 50-100 mg/dag (ubiquinol, betere biobeschikbaarheid).
- Veiligheid: uitstekend profiel. Bijwerkingen zeldzaam: maag-darm (misselijkheid, diarree), hoofdpijn, insomnie (bij hoge doses >300mg), huiduitslag.
- Interacties: kan effect verminderen van **vitamine K-antagonisten (warfarine, acenocoumarol)** – CoQ10 is structureel verwant aan vitamine K. INR controleren bij start/stop/dosiswijziging. Mogelijk interactie met antihypertensiva (additieve hypotensie).
- Statines: verminderen endogeen CoQ10. Supplementatie kan statine-geïnduceerde myalgie verminderen (discussie), maar *niet* bewijzen voor tinnitus.
Praktische adviezen
- **Meet CoQ10-spiegel** (bloed) voordat u start – supplementatie heeft alleen zin bij *laag* niveau.
- Kies **ubiquinol** (gereduceerde vorm) voor betere absorptie, vooral > 40 jaar.
- Neem **bij vetrijke maaltijd** (vetoplosbaar).
- Start laag (50-100 mg/dag), opbouwen naar 200 mg/dag als getolereerd.
- Evalueer na **3 maanden** (THI, tinnitus loudness, slaap). Geen effect? Stoppen.
- **Altijd overleggen met huisarts** – vanwege interacties (anticoagulanten!) en differentiaaldiagnose tinnitus.
Conclusie
CoQ10 is een veilig supplement met *theoretisch* rationeel voor tinnitus, maar bewijs is beperkt tot een subgroep met **bewezen CoQ10-tekort**. Het is geen standaardbehandeling. Prioriteit: audiologische evaluatie, gehoorverbetering, geluidstherapie, CBT/TRT. CoQ10 kan *als adjunct* overwogen worden bij gedocumenteerd tekort, onder toezicht.
