Vertigo is een illusie van beweging (zichzelf of omgeving). Naast fysieke oorzaken (binnenoor, zenuwstelsel, hart, medicijnen) kunnen psychologische factoren duizeligheid veroorzaken of verergeren. Dit heet psychogene duizeligheid of functionele duizeligheid.
Psychologische mechanismen
1. Existentiële angst / levenscrisis
- Gevuld door verlies (overlijden, scheiding, ziekte, werkverlies)
- Vragen naar zin, dood, identiteit → 'grond onder voeten verdwenen' gevoel
- Duizeligheid als lichamelijke manifestatie van psychische onzekerheid
- Therapie: existentieel/psychodynamisch, meaning-centered therapy, EMDR bij trauma
2. Angststoornissen (paniek, agorafobie, generaliseren)
- Hyperventilatie → hypocapnie → cerebrale vasoconstrictie → duizeligheid, tinteling, duivelskring
- Catastrofe-interpretatie van lichamelijke sensaties ('ik val', 'ik ga sterven')
- Vermijdingsgedrag → isolatie → verergering
- Behandeling: CBT (cognitieve herstructurering, interoceptieve expositie), SSRI/SNRI, ademtherapie
3. Somatisatie / functionele neurologische stoornis (FND)
- Lichamelijke klachten zonder organische substrate, onbewust geproduceerd
- Duizeligheid als 'lichamelijke taal' voor onverwerkte emoties/stress
- Multidisciplinair: neurologie, psychiatrie, fysiotherapie (graded exposure), psychotherapie
4. 'Geen evenwicht in het leven' (naturopathisch perspectief)
- Metafoor: duizeligheid = innerlijke onbalans (waarden, relaties, werk, rust)
- Interventie: mindfulness, meditatie, levensstilcorrecties, grounding oefeningen
- Complementair aan reguliere zorg – niet vervangend
Differentiaaldiagnose: fysiek UITSLUITEN
Voordat psychologische oorzaak aangenomen wordt, moeten uitgezocht worden:
- BPPV, vestibulaire neuritis, Meniere
- Orthostatische hypotensie, arritmieën
- Neurologisch: MS, TIA, tumor, migraine
- Medicijnbijwerkingen
Integrale aanpak
- Huisarts: anamnese, lichamelijk onderzoek, basisbloed, verwijzen
- NEUROLOOG/OOR-arts: vestibulaire diagnostiek (VNG, vHIT, VEMP, MRI)
- Psychiater/psycholoog: SCID, vragenlijsten (DHI, HADS, PHQ-9)
- Gecombineerd behandelplan: vestibulaire revalidatie + CBT + eventueel medicatie
Duizeligheid is een symptom, geen diagnose. Zowel lichamelijk als psychisch kan de oorzaak zijn – vaak een interactie. Holistische benadering geeft beste resultaten.
