Fentermine (merknamen Adipex-P, Lomaira, Suprenza) is een sympathicomimeticum (amfetamine-achtig) dat noradrenaline/dopamine vrijmaakt → eetlustonderdrukking, verhoogde energie. Het beïnvloedt vochtbalans op meerdere manieren.

1. Uitdroging (meest voorkomend risico)

• Maag-darm: Misselijkheid, braken, diarree (vaak begin therapie) → vocht/elektrolytverlies.
• Verhoogde diurese: Sympathische stimulatie → verhoogde GFR, verminderde proximale reabsorptie → polyurie.
• Droge mond (xerostomie): Anticholinerg effect → mindere speeksel → verhoogde dorst → kan leiden tot overcompensatie drinken.
• Verhoogde transpiratie: Thermogene effect, verhoogde stofwisseling.

Advies: Drink 2-3 L water/dd, verdeeld. Monitor urinekleur (licht geel). Bij braken/diarree > 24u: ORS (orale rehydratatie zouten).

2. Overhydratie (hyponatriëmie) – zeldzaam maar ernstig

• Overschot vrije water relatief tot natrium → verdunning serum-natrium (< 135 mmol/L).
• Risicofactoren: hoge waterinname (> 3-4 L/dd), SIADH (fentermine kan ADH vrijmaken), nierfalen, hartfalen, diuretica, oudere leeftijd.
• Symptomen: hoofdpijn, misselijkheid, verwarring, epileptische insulten, coma.
• Advies: Drink naar dorst, niet gedwongen grote hoeveelheden. Natriumrijk dieet (normaal gezond dieet voldoende).

3. Urineretentie (ischurie) – acute urologische noodgeval

• Fentermine → α-adrenerge stimulatie → verhoogde tone blaassphincter + verhoogde detrusor activiteit → dyssynergie → onvolledige ontleding → retentie.
• Symptomen: drukgevoel onderbuik, onvermogen te plassen, overflow incontinentie, pijn.
• Risicogroepen: mannen met BPH (goedaardige prostaathyperplasie), ouderen, anticholinergica gebruikers.
• Actie: direct SEH/urologie – katheterisatie, α-blokker (tamsulosine), stop fentermine.

Monitoring & praktische tips

• Dagelijks gewicht (plotselinge daling = vochtverlies, stijging = retentie/overhydratie)
• Urinefrequentie/volume noteren eerste weken
• Elektrolyten (Na, K, creatininee) controleren bij start, na 1-2 weken, daarna maandelijks bij chronisch gebruik
• Vermijd cafeïne/alcohol (verergeren droge mond/diurese)
• Sugar-free kauwgom/snoepjes voor droge mond (xylitol)

Conclusie

Fentermine vereist actieve hydratatiemanagement: voldoende drinken, maar niet overmatig. Let op tekenen van uitdroging, hyponatriëmie en urineretentie – vooral bij patiënten met risicofactoren. Regelmatige labcontrole bij langdurig gebruik.