Wat is heupgewrichtseffusie?

Pathologische vochtophoping in de heupgewrichtskapsel. Normaal: minimale hoeveelheid synoviaal vloeistof (smeermiddel, voeding kraakbeen). Bij effusie: zichtbare/voelbare zwelling, pijn, beweeglijkheidsbeperking. **Nooit normaal.**

Oorzaken (differentiaal)

Categorie	Aandoeningen	Vloeistof type
Inflammatoir	Reumatoïde artritis, SpA (ankyloserende spondylitis, PsA), gicht, pseudogicht (CPPD), SLE, reactieve artritis	Inflammatoir (hoge celgetal, lage viscositeit, lage glucose)
Infectieus (septische artritis)	Staph. aureus, Strept., Gonokokken, TB, Lyme, virale (parvo, rubella, hepatitis)	Purulent (zeer hoog celgetal >50.000, PMN's, lage glucose, positieve kleuring/cultuur)
Traumatisch	Heupfractuur, labrumruptuur, acetabulumfractuur, contusie, luxatie	Hemorrhagisch (bloed) / serosanguineus
Degeneratief / Mechanisch	Artrose (oa heup), FAI (femoro-acetaire impingement), labrumpathologie	Mechanisch (laag celgetal, hoge viscositeit)
Neoplastisch	Primair (synoviale sarcoom, chondrosarcoom) / Metastasen (borst, prostaat, long, nier, schildklier)	Hemorrhagisch / exsudatief
Overig	Pigmenteerde villonodulaire synovitis (PVNS), hemofilia, sickle cell, SARCOIDOSE, amyloïdose	Specifiek (bloedig, xanthogranulomatous)

Diagnostiek

1. Anamnese + Klinisch: Acute vs chronisch, trauma, koorts, overige gewrichten, systemische symptomen, medicaties (anticoagulantia).
2. Laboratorium: CRP, ESR, leucocyten, urzuur, auto-antilichamen (RF, ACPA, ANA, HLA-B27), bloedculturen, coagulatie.
3. Beeldvorming:
   • Röntgen (AP heup, Becken): fractuur, artrose, osteolytische lesies, verkalkingen.
   • Echo: **eerste keuze voor effusiebevestiging**, gratis, geen straling, kan punctie leiden.
   • MRI: gold standard voor labrum, kraakbeen, botmargoedeem, zachtweefseltumoren, synovitis.
   • CT: fractuurdetail, botstructuur.
4. Arthrocentese (punctie) = Gouden standaard voor aard vloeistof:
   • Onder echo-controle (veilig, accuraat).
   • Analyse: celgetal + differentiatie, kristallen (gepolariseerd microscoop), Gram/kleuring, cultuur, glucose, eiwit, viscositeit, cytologie.
   • Therapeutisch: vocht af laten lopen, corticosteroïde injectie (niet bij verdachte infectie!).

Behandeling per oorzaak

• Septische artritis: **CHIRURGISCHE NOODZAAK.** Arthroscopische drainage + irrigatie + IV antibiotica (empirisch: flucloxacilline + cefotaxime/ceftriaxone, afstellen op cultuur). 6 weken IV → oraal. Dagelijks evaluatie.
• Gicht / Pseudogicht: NSAID (indometacine, naproxen), colchicine, corticosteroïden (intra-articulair of oraal). Urzuurverlaging (allopurinol, febuxostat) na acute aanval.
• RA / SpA: DMARDs (methotrexaat, biologica JAK-remmers) + intra-articulair corticosteroïde (bridging). Reumatoloog leidend.
• Artrose / FAI: Fysio (kracht, stabiliteit, ROM), gewichtsverlies, NSAID, intra-articulair corticosteroïde / hyaluronzuur / PRP. Arthroscopie (labrumreparatie, osteoplastiek FAI) bij faalde conservatief. Totaalheupprothese (THA) bij eindstadium.
• Trauma: Fractuurbehandeling (operatief / conservatief). Bloedaspriatie bij spanning pijn.
• Tumor: Oncologisch MDO. Bioptie (beeldgestuurd / open). Behandeling volgens entiteit.

Red Flags: Acute Verwijzing

• Heup pijn + koorts + onwel → **Septische artritis uitsluiten (puntie vandaag nog!).**
• Trauma + onmogelijkheid belasten / verkorte been / exrotatie → **Fractuur / Luxatie → SEH.**
• Snelle progressie zwelling/pijn, neurologische uitval.

Heupgewrichtseffusie is een teken, geen diagnose. De aard van de vloeistof (punctie!) bepaalt de behandeling. Septische artritis is een chirurgische noodsituatie.