Bacteriën zijn eencellige prokaryoten die in diverse omgevingen leven. In tegenstelling tot virussen hebben ze een complete celstoffwisseling en kunnen zelfstandig voortplanten. Veel bacteriën koloniseren het menselijk lichaam zonder schade (bijv. darmen: gunstig). Infecties ontstaan wanneer:

• Er overgroei is van normaal flora.
• Bacteriën migreren naar steriele gebieden (bloed, weefsels via wonden).
• Pathogene bacteriën weefselschade veroorzaken waar ze ook zijn.

Pathogenese mechanismen

1. Directe celdood: bacteriën doden gezonde cellen, gebruiken restanten als voedsel.
2. Biofilmvorming: kleverige matrix die bacteriën beschermt en voedsel vastlegt.
3. Toxine-afscheiding: endotoxinen (celwandcomponenten) en exotoxinen (vrijgezette eiwitten) vergiften weefsels.
4. Sepsis: bacteriëme bloedbaaninvasie → systemische inflammatoire reactie (SIRS) → orgaanschade (hart, nieren).

Immunologische reactie

Het immuunsysteem herkent bacteriën (PAMPs) → activeert fagocyten, complement, antibiotica. Overmatige reactie kan schadelijker zijn dan de bacterie zelf (septic shock).

Begrip van deze mechanismen is essentieel voor gerichte antibiotica-behandeling en preventie van complicaties.