Rugpijn is een subjectieve ervaring die alleen de patiënt kan beschrijven; er is geen objectieve meetmethode om pijn te bewijzen of te kwantificeren. Toch is een nauwkeurige diagnose cruciaal voor effectieve behandeling. Onderzoek wijst erop dat het bundelen van alle rugpijn in één categorie de behandelingsresultaten bemoeilijkt, omdat er in feite diverse subcategorieën bestaan met verschillende oorzaken en therapeutische benaderingen.

Discogene versus facetogene pijn

Bij aanhoudende, mechanische rugpijn (pijn die verergert of vermindert met beweging) is het nuttig om te onderscheiden tussen discogene en facetogene pijn. Discogene pijn, afkomstig van de tussenwervelschijven, verergert meestal bij zitten en verbetert bij staan of liggen. Facetogene pijn, ontstaan in de facetgewrichten, vertoont het tegenovergestelde patroon: verbetering bij zitten en verergering bij staan of liggen. Herkenning van dit patroon helpt de huisarts of specialist bij het richten van verder diagnostisch onderzoek.

De rol van de MRI-scan

Magnetische resonantie imaging (MRI) is de goudstandaard voor het visualiseren van zachte weefsels in de wervelkolom. De scan is zeer gevoelig voor het detecteren van herniae, discusdegeneratie en ontsteking in facetgewrichten. Wanneer de pijn niet mechanisch van aard is – dus ook in rust aanwezig – kan een MRI van de buik- of bekkenholte een niet-spinale oorzaak aan het licht brengen.

Diagnostische injecties als bevestiging

Als de klinische indruk en beeldvorming wijzen op een specifieke pijngenerator, kunnen diagnostische injecties de diagnose bevestigen. Bij vermoedelijke facetogene pijn wordt een mediaal vertakkingsblok geplaatst: na verdoving van de zenuw die het facetgewricht innerveert, geeft duidelijke pijnverlichting aan dat het gewricht de bron is. Voor discogene pijn kan een discografie (injectie van contrastvloeistof in de schijfruimte) de pijn reproduceren, waarna een anestheticum tijdelijke verlichting biedt.

Botscans en zenuwgeleiding

Botscans tonen verhoogde metabolische activiteit in bot en kunnen stressfracturen, ontsteking of infectie onthullen. Bij uitstralende beenpijn helpen elektromyografie (EMG) en zenuwgeleidingsstudies om het betrokken wervelsegment te lokaliseren en zenuwcompressie objectief vast te leggen.

Een gestructureerde diagnostische aanpak – beginnend met een grondige anamnese en lichamelijk onderzoek, gevolgd door gerichte beeldvorming en functionele tests – vergroot de kans op een gerichte en succesvolle behandeling van rugpijn.