Hypermetabolisme is een verhoogde basale metabolische snelheid (>110% van voorspelde waarde). Het is geen ziekte, maar een symptoom van een onderliggende aandoening. Het lichaam verbrandt meer energie in rust, wat leidt tot gewichtsverlies, spierafbraak, vermoeidheid, hitte-intolerantie, tachycardia.

Hoofdoorzaken

1. Kanker (Caquexie / Hypermetabolisme)

• Tumor produceert cytokines (TNF-α, IL-1, IL-6, IFN-γ) → verhoogde rustmetabolisme, proteolyse, lipolyse.
• PET-scan (FDG): Hypermetabole laesionen (hoge SUV) = maligniteit verdacht. Niet alle kankers (bijv. prostaatcarcinoom vaak laag FDG-opname).
• Geavanceerde kanker: hypermetabolisme draagt bij aan caquexie (ongewild gewichtsverlies >5% + spierverlies).

2. Herstel Na Hongersnood / Anorexia Nervosa (Refeeding Syndrome Context)

• Tijdens hongersnood: metabolisme daalt tot ~50-60% (adaptatie).
• Hervoeding → insulinepiek → anabolisme → celulaire opname glucose, fosfaat, kalium, magnesium → gevaarlijke elektrolytverlagingen (refeeding syndrome).
• Simultaan: metabolisme schiet op (>120-150%) → hypermetabolisme. Benodigde calorieën veel hoger dan verwacht.
• Behandeling: langzaam opbouwen (10-20 kcal/kg/dag starten), fosfaat/kalium/magnesium supplementeren, dagelijkse labocontrole.

3. Overige Oorzaken

• Schildklier: hyperthyreoidie (Graves, toxische adenoma).
• Brandwonden (>20% Lichaamsobervlakte): massale hypermetabolisme (tot 2x BMR).
• Sepsis, traumatische hersenletsels, pheochromocytoma.
• Medicijnen: salicylaten, schildklierhormonen, β-agonisten, kokaine/amfetaminen.

Behandeling: Onderliggende Oorzaak Aanpakken

• Kanker: Tumorbehandeling (chirurgie, chemo, radiotherapie, immunotherapie). Voedingsondersteuning (enteral/parenteraal), EPA/DHA, NSAID's (ibuprofen/indometacine) voor anti-inflammatoir effect, megestrolacetaat (appetitanstigging).
• Hyperthyreoidie: Thyreostatica (thiamazol), radiojod, chirurgie.
• Brandwonden: Vroege excisie/overplanting, omgevings temperatuur 30-32°C, hoge calorie/eiwit voeding, β-blokkers (propranolol) voor hartfrequentie/katabolisme.
• Algemeen: Voedingsadvies diëtist, symptomatische behandeling (pijn, misselijkheid, depressie).

Hypermetabolisme is een marker voor ziekte-erernst. Meten via indirecte calorimetrie (golden standard) of voorspellingsformules (Harris-Benedict + stressfactor).