Alcohol schadigt de milt niet direct, maar indirect via de lever. Chronisch alcoholmisbruik → alcoholische levercirrose → portaalhypertensie → congestieve splenomegalie (vergrote milt). Dit is een frequent klinisch syndroom.
Pathofysiologie
- Alcohol → hepatocyteschade → inflammatie → fibrose → cirrose (littekenweefsel vervangt functioneel leverweefsel).
- Cirrose verhoogt weerstand in portaal veneuze systeem → portaalhypertensie.
- Portaalhypertensie → splenische veneuze congestie → miltvergroting (splenomegalie) + hypersplenisme (sequestratie trombocyten/leukocyten/erythrocyten → cytopeniën).
- Complicaties: trombocytopenie (bloodingsneiging), leukopenie (infectierisico), anemie.
Symptomen van splenomegalie
Vaak asymptomatisch. Soms: linksbovenbuikpijn/vulggevoel, vroege satiëteit (magtcompressie), frequente infecties (leukopenie), bloedingsneiging (trombocytopenie), vermoeidheid (anemie). Palpabele milt = ≥2x normale grootte.
Diagnostiek
- Echo buik (grootte, structuur, portaalvene diameter, ascites).
- Bloed: trombocyten, leukocyten, Hb, leverfuncties (ALT, AST, GGT, ALP, bilirubine, albumine, INR), virale serologie.
- FibroScan / elastografie voor leverstijfheid.
- Endoscopie voor varices (portaalhypertensie).
Behandeling
- Alcoholabstinente: essentieel, kan vroege cirrose reversibel maken, splenomegalie verminderen.
- Complicatiebehandeling: β-blokkers voor varices, vaccinaties (pneumokokken, Haemophilus, meningokokken, jaartjes griep) bij hypersplenisme/splenectomie.
- Splenectomie: alleen bij ernstige hypersplenisme (refractaire cytopeniën, pijn, rupturerisico). Laparoscopisch bevorzugd. Levenslang infectieprophylaxe (penicilline), vaccinaties.
- Levertransplantatie: definitieve therapie bij decompenseerde cirrose (MELD-score).
Belangrijk
Miltvergroting is een teken van gevorderde leverziekte. Vroege interventie (alcoholstop, antivirale therapie bij hepatitis, gewichtsverlies bij NAFLD) kan progressie voorkomen.
