Waarom ontstaan littekens na koortslip?

Koortslippen (herpes labialis, HSV-1) genezen meestal zonder litteken. Maar bij diepe infectie, krassen, bacteriële superinfectie of slechte wondheling kan er een zichtbaar litteken blijven (rode/rode vlek, verhoging, of atrofisch / ingetrokken).

Behandelopties: van zelfzorg tot medisch

1. Zelfzorg & OTC (vroeg gestart = best resultaat)

• Silicone gel / plakker (bijv. Cica-Care, Dermatix, Kelo-cote): Goudstandaard voor littekencorrectie. 12-24u/dag, min. 2-3 maanden. Hydrateert, normaliseert collageenproductie.
• Vitamine E-olie: Populair, maar bewijs gemengd. Kan contactallergie geven. Test eerst klein stukje.
• Onion extract (Mederma, Contractubex): Enkele studies tonen verbetering kleur/hoogte. 2-3x/dag, 3-6 maanden.
• Blekende crèmes (hydrochinon 2-4%, kojinezuur, azelazinezuur, niacinamide): Alleen voor post-inflammatoire hyperpigmentatie (donkere vlek), niet voor verhoging/atrophie. Zonnebescherming verplicht (SPF 50).
• Zonnebescherming (SPF 50, breed spectrum): Essentieel! UV verergert rode/rode littekens en pigmentatie. Dagelijks, ook wolkig.

2. Medische / esthetische behandelingen (door huisarts/dermatoloog/plastisch chirurg)

• Intralesionale corticosteroïden (triamcinolon): Voor hypertrofische/kelische littekens. Verplat, verweekt, verkleurt. Meerdere sessies (4-6 wkn interval). Risico: atrofie, teleangiectasiën, hypopigmentatie.
• Lasertherapie:
  • Pulsed Dye Laser (PDL/Vbeam): rode littekens, teleangiectasiën.
  • Fractionele CO2 / Erbium: textuur, atrofische littekens, collageenstimulatie.
  • Nd:YAG: diepere littekens.
• Microneedling (met/zonder PRP / radiofrequentie): Stimuleert collageen, verbetert textuur. 3-6 sessies.
• Chemische peeling (TCA, glycolzuur, salicylzuur): Superficiele littekens, pigmentatie. Alleen door ervaren arts. Zonvermijding cruciaal.
• Chirurgische correctie (excisie, Z-plasty, W-plasty, huidtransplantatie): Bij contractuur, ernstige atrofie, of esthetisch storend litteken. Door plastisch chirurg.

Praktische tijdlijn

• 0-2 wkn na genezing: Silicone gel + SPF 50 starten. Massage (zacht, circulair) 2x/dag 5 min na sluiting korst.
• 2-12 wkn: Actieve herstelperiode. Meest effect van behandelingen.
• >1 jaar: Litteken is gematureerd. Verbetering nog mogelijk maar langzamer.

Waarschuwingen

• Geen blekende middelen / AHA/BHA / laser / peeling op open wond / korst.
• Zonvermijding strikt na laser/peeling/bleking (min. 4-6 wkn SPF 50, hoed).
• Contactallergie op vitamine E, lanoline, parfum in crèmes → test eerst.
• Litteken pijnlijk, rood, warm, zwelling, uitvloeiing → infectie? Huisarts.

Kostenindicatie (NL, eigen risico / esthetisch)

• Silicone gel/plakker: €20-50/maand.
• Mederma/Contractubex: €15-30/buis.
• Laser: €150-400/sessie (3-6 sessies).
• Microneedling: €150-300/sessie.
• Corticosteroïde-injectie: vergoed bij medische indicatie (hypertrofisch/keloid).

Geduld en consistentie zijn de sleutel. Start vroeg, bescherm tegen zon, en raadpleeg een specialist bij twijfel of slechte evolutie.