Morfine, een krachtig opiaat, wordt zowel kortdurend (acute pijn) als langdurend (chronische pijn) gebruikt. Langdurig gebruik beïnvloedt het centrale zenuwstelsel, maagdarmkanaal en urogenitaal systeem.

Obstipatie

Opioïden remmen maagdarmmotiliteit. Preventie: voldoende vocht, vezelrijk dieet, beweging, eventueel ontlastingsmiddelen op recept (Wilson e.a., Pearson Nurse's Drug Guide 2010).

Verminderd libido (mannen)

Hoge doses langdurig kunnen testosteron verlagen, leidend tot libidoverlies en erectiestoornissen. Testosteronsuppletie kan helpen (Schneider).

Lichamelijke afhankelijkheid & ontwenningsverschijnselen

Morfine beïnvloedt ademhaling, hartslag, bloeddruk, maagdarm en stemming. Abrupte staking na langdurig gebruik geeft ontwenningsverschijnselen (angst, agitatie, insomnia, zweten, misselijkheid/braken, rinorrhoe, hoesten, frissons) vanaf 6-12 uur, piek 1-3 dagen. Afbouwen voorkomt klachten.

Verslaving

Verslaving ≠ lichamelijke afhankelijkheid. Kenmerken: dwangmatig gebruik, voortzetten ondanks schade, obsessie met verkrijgen/gebruiken. Levenskwaliteit daalt, relaties lijden. Bij adequate pijnbestrijding juist verbetering van functioneren en participatie.