Alcohol en het lichaam: een systematische aanval
Chronisch alcoholmisbruik laat sporen na op vrijwel elk orgelsysteem. Sommige tekken zijn reversibel bij tijdige stopzetting, andere blijvend. De ernst correleert met duur en hoeveelheid, maar ook genetische vatbaarheid speelt een rol.
Gezicht en buik: de zichtbare tekens
- Rode, gezwollen gezicht: vasodilatatie door acetaldehyde, chronische inflammatie
- Rhinophyma (knolneus): hypertrofie van talgklieren, niet enkel door alcohol maar verergerd door het
- 'Bierbuik': viscerale vetopslag + vochtvasthouding (albumineverlaging door leverfalen) + darmafwijkingen
- Spieratrofie armen/benen: proteïnecatabolisme, vitamine-tekorten, neuropaathie
Hersen en zenuwstelsel
- Geheugenklachten, concentratieproblemen, executieve dysfunctie
- Cerebellaire ataxie: wankelende gang, trilling, dysarthrie
- Perifere neuropaathie: tinteling, brandend, krachtverlies handen/voeten (B1-thiamine tekort)
- Wernicke-Korsakoff syndroom: acute encefalopathie (verwardheid, oogbewegingsstoornissen, ataxie) → chronisch amnestisch syndroom (confabulatie, onvermogen nieuwe geheugens). Onomkeerbaar zonder acute thiamine-behandeling.
- Vergrote ventrikels, cerebrale atrofie op imaging
Lever: het verteringsorgaan onder vuur
- Vetlever (steatose): >90% zware drinkers, reversibel bij abstinentie
- Alcoholische hepatitis: ontsteking, pijn rechtsboven, koorts, geelzucht, verhoogde leverenzymen (AST>ALT)
- Cirrose: onomkeerbare littekenvorming, portalhypertensie, ascites, varices, hepatische encefalopathie, verhoogd HCC-risico. Dodelijk bij voortgezet drinken.
Maag-darmkanaal
- Gastritis, erosies, ulcerus ventriculi/duodeni: pijn, braken, melena
- Mallory-Weiss scheur: slokdarmscheur door braken
- Slokdarmkanker (verhoogd risico, synergie met roken)
- Pancratitis (acute/chronisch): epigastrale pijn, verhoogde lipase/amilase
Overige systemen
- Hart: cardiomyopathie, aritmieën, hypertensie, verhoogd beroorterisico
- Bloed: macrocytaire anemie, trombocytopenie, verhoogde infectiegevoeligheid
- Kanker: borst, slokdarm, lever, darm, keelhoofd (synergie tabak)
- Reproductief: erectiestoornissen, testiculaire atrofie, gynaecomastie (mannen); vruchtbaarheidsproblemen, foetale alcoholsyndroom (vrouwen)
- Immuun: verhoogde besmettingsgevoeligheid (TB, pneumonie)
Herstel na stoppen
Veel schade is deels reversibel: lever vetverdwijning (weken), cognitieve functie (maanden), hartfunctie (gedeeltelijk), bloedbeeld (weken). Cirrose, Korsakoff, neuropaathie, kankerrisico blijven verhoogd. Elke dag zonder alcohol telt.
Hulp zoeken
- Huisarts: screening (AUDIT-C), verwijzing
- Verslavingszorg: ambulante/klinische detox, cognitieve gedragstherapie, medicatie (naltrexon, acamprosaat, disulfiram)
- Zelfhulpgroepen: AA, SMART Recovery
- Medisch specialisten bij orgaanschade
