De menopauze is een natuurlijke fase in het leven van een vrouw, gemarkeerd door het definitief stoppen van de menstruatie. Het is geen ziekte, maar een transitie met fysieke en emotionele veranderingen.

Definities & tijdlijnen

• Perimenopauze (overgang): start midden 30's - eind 40's. Hormonale fluctuaties (oestrogeen/progesterone), onregelmatige cyclus, eerste symptomen. Duurt gemiddeld 4-8 jaar.
• Menopauze: definitieve laatste menstruatie. Vastgesteld na 12 opeenvolgende maanden zonder bloeding. Gemiddelde leeftijd: 51 jaar (bereik 45-55).
• Postmenopauze: periode na menopauze. Symptomen kunnen nog jaren aanhouden.
• Chirurgische menopauze: bilaterale ooforectomie (met/zonder hysterectomie) → abrupt hormonaal stop.
• Vroegtijdige menopauze: <40 jaar (premature ovarian insufficiency). Medische aandacht nodig.

Veelvoorkomende symptomen

Vasomotorisch	Urogenitaal	Psychisch / Cognitief	Overig
Opvliegers (hot flashes)	Vaginale droogheid / atrofie	Stemmingsschommelingen	Slaapstoornissen
Nachtelijk zweten	Dyspareunie (pijn bij seks)	Irritabiliteit, angst	Gewichtstoename (buikvet)
Hartkloppingen	Urge-incontinentie, frequente UTI's	Geheugenklachten, 'brain fog'	Huidveranderingen, haaruitval
		Depressieve gevoelens	Gewrichtspijn, spierstijfheid

Hoe lang duren symptomen?

• Vasomotorische symptomen (opvliegers): gemiddeld 7-10 jaar na laatste menstruatie. Sommige vrouwen >15 jaar.
• Urogenitale klachten: progressief, zonder behandeling blijvend.
• Individuele variatie enorm: genetica, leefstijl, BMI, roken, etniciteit, stress.

Behandeling & leefstijl

Hormonale therapie (MHT / HRT)

• Meest effectief voor vasomotorische & urogenitale klachten.
• Oestrogeen (+ progestagene bij intacte uterus).
• Start zo vroeg mogelijk, zo laag mogelijk, zo kort mogelijk (maar individueel afwegen).
• Contra-indicaties: borstkanker (actueel/vroeger), trombose, leverziekte, onverklaarde bloeding.
• Lokale oestrogeen (crème, ovula, ring) voor urogenitale klachten: veilig, minimaal systeemopname.

Niet-hormonaal

• SSRI/SNRI (venlafaxine, paroxetine, escitalopram) – verminderen opvliegers.
• Gabapentine, fezolinetant (nieuw, NK3-antagonist).
• Cognitieve gedragstherapie, mindfulness, hypnose.
• Fyto-oestrogenen (soja, rode klaver, cimicifuga) – bewijs gemengd, veiligheid langdurig onzeker.

Leefstijl (krachtig & gratis)

• Regelmatige beweging (cardio + kracht) – vermindert opvliegers, verbetert slaap, bot, humeur.
• Mediterraan dieet, plant-based, voldoende calcium/vit D/eiwit.
• Roken stoppen – verergerd opvliegers, vroegere menopauze.
• Alcohol beperken.
• Stressmanagement: ademoefeningen, yoga, natuur.
• Koele omgeving, gelaagde kleding, ventilator.

Gevolgpreventie (long term)

• Osteoporose: botdensitometrie, calcium/vit D, belastingsoefeningen, eventueel bisfosfonaten.
• Cardiovasculair risico stijgt na menopauze: bloeddruk, cholesterol, glucose controleren.
• Jaarlijkse check-up huisarts.

Samengevat: Menopauze is een transitie van jaren. Symptomen zijn behandelbaar. Informeer je goed, bespreek opties met huisarts/gynaecoloog, en investeer in leefstijl – dat betaalt zich dubbel uit.