Droge kokhalzen (retching) zijn krachtige, onwillkürlijke samentrekkingen van buikspieren en diafragma tegen een gesloten glottis, zonder inhoud te produceren. Het volgt op misselijkheid en is een teken van ernstige maag/darmstoring.

Hoofdoorzaken

1. Voedselvergiftiging (Gastro-enteritis)

• Bacteriën (Salmonella, Campylobacter, E. coli, Shigella), virussen (Norovirus, Rotavirus), parasieten.
• Symptomen: acute misselijkheid, braken, diarree, koorts, buikpijn. Meestal zelflimiterend (24-72u).
• Hydratatie cruciaal (ORs, bouillon). Arts bij: bloed in stoel, hoge koorts, tekenen dehydratie, >3 dagen.

2. Cyclisch Braaksyndroom (CVS)

• Episodische, intense misselijkheid/braken (uren-dagen), alternerend met symptomvrije periodes.
• Triggers: infecties, stress, menstruatie, bepaalde voedingsmiddelen, sleep deprivation.
• Fasen: prodromaal → acuut (ernstig) → herstel → welvaart.
• Behandeling: triggervermijding, profylaxe (amitriptyline, topiramaat, co-enzyme Q10), acute behandeling (ondansetron, IV vochten, sedatie).

3. Gastroparese (Vertraagde Maagleegwording)

• Maagspieren werken niet (diabetes #1 oorzaak, post-chirurgisch, idiopathisch, medicijnen, zenuwziektes).
• Symptomen: vroege satiëteit, bloating, misselijkheid, braken onverteerd voedel (s 'morgens), droge kokhalzen, gewichtsverlies, voedingstekorten.
• Diagnose: scintigrafie (gouden standaard), 13C-octanoic acid ademtest.
• Behandeling: dieetaanpassing (kleine, frequente, laagvet, laagvezel, vloeibaar), prokinetica (metoclopramide, domperidon, erythromycine), spierstimulator (GES), voedingsbuis/parenteraal bij ernst.

4. Medicijnbijwerkingen

• Chemotherapie (cisplatine, doxorubicine – hoog emetogeen), opioïden, NSAID's, antibiotica (erythromycine, azitromycine), digoxine, theophylline, SSRI's, levodopa.
• Oplossing: dosisverlaging, switch, profylactische antiemetica (5-HT3 antagonist, NK1 antagonist, dexamethason).

Wanneer Direct Arts?

• Bloed in braaf (rood/koffiebonen) → slokdarm/maagbloeding.
• Ernstige dehydratie (geen plassen >8u, droge mond, gehakte vel, duizeligheid).
• Hevige buikpijn (appendicitis, pankreatitis, perforatie).
• Neurologische symptomen (verwardheid, stijve nek, zichtstoornissen).
• Zwangerschap (hyperemesis gravidarum).