Pathofysiologie

Niersteen blokkeert urineleider → urineopstauing → infectie (pyelonephritis). Of blokkeert urethra → cystitis (blaasontsteking). Infectie = medisch noodgeval bij obstructie.

Symptomen

• Koorts: lage graad (<38,1°C) = steen alleen. Hoge/aanhoudende koorts = infectie → arts.
• Misselijkheid/braken: kenmerkend voor pyelonefritis. Kan hospitalisatie vereisen (IV antibiotica/vocht).
• Bewolkte, donker, geurige urine: concentratiestoornis + bacteriën/witte bloedcellen. Branderig plassen (dysurie).
• Frequentie/drang: blaasirritatie door steen of cystitis. Pijnlijk plassen → uitstel plassen → verergering.
• Buikpijn: koliek (flank/zij) = steen in urineleider. Diffuse onderbuikpijn + palpatiepijn = blaasontsteking.
• Flankpijn: steen in nier/ureter. Pijn verdwijnt als steen naar blaas daalt. Toename flankpijn + koorts/misselijkheid = pyelonefritis.

Actieplan

1. Verdacht op niersteeninfectie → direct huisarts/SEH.
2. Diagnostiek: urineafstrijk/cultuur, bloed (CRP, leukocyten, nierfunctie), echografie/CT.
3. Behandeling: IV antibiotica (obstructie + infectie = urologisch noodgeval), eventueel nephrostoma/stent voor drainage.
4. Steenbehandeling na infectiecontrole: ESWL, ureteroscopie, MET (medical expulsive therapy: tamsulosine, nifedipine, pijnstilling, hydratatie).

Preventie herhaling

2-3 L water/dag, citraatsupplementatie, dieetaanpassing (oxalaat, purine, zout), medicatieprophylaxe (thiaziden, allopurinol, kaliumbicitraat) per steentype. Metabole evaluatie (24-ur urine) bij recidief.