Soma (carisoprodol) is een spierverslapper met verslavingspotentieel (Schedule IV). Korte duur voor acute spierspasmen. Metabolisme en CNS-effecten zijn sleutel tot begrip van bijwerkingen.

Hepatisch metabolisme: CYP2C19 → Meprobamaat

Carisoprodol wordt in de lever omgezet tot meprobamaat (actieve metabolit, halfwaarde ~10 uur). Meprobamaat = carbamaat-derivaat, barbituraat-achtig: CNS-depressief, anticonvulsivum, spierrelaxerend.

• CYP2C19 inducers (omeprazol, fluvoxamine): ↑ meprobamaat → ↑ sedatie
• CYP2C19 remmers (rifampicine, Johannesworte): ↓ meprobamaat → ↓ effect
• Lage dosis aspirine: kan effectiviteit verminderen

Farmacogenetica: CYP2C19 *2/*3 slechte metaboliseers → hogere carisoprodol, lagere meprobamaat Spiegel → onvoorspelbaar effect.

CNS werkingsmechanisme

Niet perifeer op spier, maar centraal: ruggenmerg (interneuronen) → remt reflexbogen → minder spiersamentrekking. Meprobamaat versterkt GABAerge neurotransmissie → sedatie, anxiolyse, anticonvulsivum.

• Langdurig gebruik → tolerantie, afhankelijkheid
• Plots stoppen → ontwenningsverschijnselen: angst, hoofdpijn, slapeloosheid, trillingen, insulten
• Geen combinatie met alcohol, benzodiazepines, opioïden, antihistaminica (additieve CNS-depressie)

Gewichtsveranderingen

• Toename: sedatie → minder activiteit → minder calorieverbranding; vochtretentie (zeldzaam, melden)
• Afname: misselijkheid/braken/maagpijn → minder eten; oversedatie → te moe om te eten; ontwenning → GI-klachten

Soma is een 'oude stijl' spierverslapper met modern inzicht: hoog verslavingsrisico, complexe metabolisme, betere alternatieven beschikbaar (cyclobenzaprine, tizanidine, metaxalone). Beperk gebruik tot <2-3 weken, strikte indicatie, afbouwschema.