Cannabis (wiet, hasj) en THC
Δ⁹-THC (tetrahydrocannabinol) is de primaire psychoactieve stof. Het bindt aan CB1-receptoren in hersenen (basale ganglia, hippocampus, cortex, cerebellum) en CB2 in immuunsysteem. In Nederland is gebruik gedoogd (koffieshops), maar geen risicovrij.
Hersen & cognitieve effecten
- Acute: verstoord kortetermijngeheugen, aandacht, reactietijd, coördinatie, oordeelsvorming – duurt uren tot dagen na 'high'.
- Chronisch (dagelijks, jongvolwassenen): structurele veranderingen in hippocampus, prefrontale cortex, corpus callosum; lagere IQ, slechtere schoolprestaties, verhoogd risico op schooluitval.
- Adolescentenhersenen (ontwikkeling tot ~25 jr): bijzonder gevoelig; vroege start (<16 jr) verdubbelt risico op verslaving (1 op 6 vs 1 op 11 volwassenen) en psychose.
Psychische gezondheid
- Psychose / schizofrenie: cannabis verdubbelt tot verdrievoudigt risico op psychose, vroege onset, ergere verloop. Risico hoger bij hoog-THC producten (nederwiet), jonge leeftijd, genetische vatbaarheid (COMT Val158Met, AKT1).
- Depressie & angst: bidirectioneel: zelfmedicatie → verergering; cannabis kan depressie/angst induceren of verergeren.
- Zelfmoordgedachten: associatie met verhoogd risico, met name bij zware gebruikers.
Longen & ademhaling
- Wietrook bevat 50–70% meer kankerverwekkende stoffen (benzopyreen, nitrosaminen) dan tabaksrook.
- Diepe inhalatie, lang inhoud → hogere depositie.
- Symptomen: chronische bronchitis (hoest, slijm), verhoogde luchtweginfecties, verstoord mucociliaire clearance.
- Longkanker: epidemiologisch bewijs inconsistent (confounding tabak), maar biologisch plausibel. Geen veilige rookwijze.
Hart & vaatstelsel
- Acute: hartslagstijging 20–100% (tachycardie), bloeddrukstijging, posturale hypotensie → duizeligheid, syncope.
- Risico op acute myocardiale infarct 4,8x verhoogd in 1e uur na roken (Mittleman e.a., Circulation 2001).
- Ouderen / bestaande hartziekte: nog hoger risico.
Sociale & functionele gevolgen
- Amotivationaal syndroom: apathie, verminderde doelgerichtheid, sociale isolatie.
- Verkeersveiligheid: verdubbeld ongeluksrisico (THC ≥1 ng/mL bloed).
- Juridisch: bezit >5g, teelt, handel = strafbaar; rijbewijsintrekking bij positieve toets.
- Financieel: gemiddeld €1.500–3.000/jaar bij dagelijks gebruik.
Stoppen: wat helpt?
- Motivatie versterken (MI – Motivational Interviewing).
- CBT, contingency management, mindfulness-based relapse prevention.
- Ondernemingsondersteuning (bedrijfshulpverlening), huisarts, GGD, verslavingszorg (gratis, anoniem).
- Medicatie: geen geregistreerde middelen; NAC, gabapentine, buspiron onderzocht (off-label, beperkt bewijs).
- Ontwenning: irritabiliteit, angst, slaapstoornissen, verminderde eetlust, onrust – piek dag 2–4, verdwijnt 1–2 weken.
Conclusie
Cannabis is niet onschuldig. De risico's op hersenontwikkeling (jongvolwassenen), psychose, hart, longen, verkeer en functioneren zijn wetenschappelijk onderbouwd. Stoppen levert direct voordeel: betere cognitieve functie, slaap, stemming, longfunctie, geld, vrijheid. Professionele hulp vergroot de kans op duurzaam stoppen aanzienlijk. U hoeft het niet alleen te doen.
