Verhoogd urzuur (hyperuricemie) kan leiden tot jicht (pijnlijke gewrichtsontsteking) en nierstenen. Normaal wordt urzuur via de nieren uitgeplast. Bij overproductie of verminderde uitscheiding ontstaat ophoping.

Dieetmaatregelen (belangrijkste stap)

• Vermijd hoge purine: Organen (lever, nieren), wild, ansjovis, sardines, haring, Jakobsschelpen, bier (ook alcoholvrij!), alcohol.
• Beperk matige purine: Rood vlees, vis, gevogelte, peulvruchten, spinazie, asperges, bloemkool, paddenstoelen → max 100-150g/dag totaal diereiwit.
• Kies laag purine: Zuivel (lage vet), eieren, graanproducten, noten, groenten, fruit.
• Vitamine C (500-1000 mg/dag): Kan urzuur iets verlagen (bewijs matig).
• Kersen/kersextract: Antocyane verlagen urzuur en ontsteking.
• Water: 2-3 liter/dag – essentieel voor nieruitscheiding.
• Alcohol: Bier slechtst (purines + alcohol), wijn minder, sterke drank vermijden.
• Fructose/zoetgedranken: Verhogen urzuurproductie.

Supplementen

• Vitamine C (zie boven).
• Foliezuur (foliumzuur) – kan urzuurproductie remmen (bewijs beperkt).
• Omega-3 (visolie) – anti-inflammatoir.

Medicatie (op recept)

• Allopurinol: Remt urzuurproductie (eerste keus chronisch). Start laag, opbouwen onder controle urzuur/nierwaarden. Risico: allergie, huiduitslag, lever.
• Febuxostat: Alternatief bij allopurinol-intolerantie/nierfalen. Let op hartrisico.
• Probenecide/Benzbromaron: Verhogen urzuuruitscheiding nieren. Alleen bij goede nierfunctie, voldoende drinken. Risico nierstenen.
• Colchicine: Voor acute aanval / profylaxe bij starten urzuurverlagers.

Doelwaarde

Urzuur < 360 µmol/L (6 mg/dL) → kristallen oplossen. Bij tophus jicht: < 300 µmol/L.