Narcotica (opioïden) behandelen matige tot zware pijn (chronisch, postoperatief, palliatief). Vaak gecombineerd met paracetamol. Werken in het CNS. Hier de klassieke bijwerkingen en management.

Duizeligheid & slaperigheid

Meest frequent. Neemt af met tolerantieontwikkeling. Met voedsel innemen helpt. Waarschuwing: niet rijden/bedienen machines tot effect bekend is. Aanhouden? Arts raadplegen.

Misselijkheid & braken

Ook vroege fase. Met voedsel/melk. Kleine, frequente maaltijden; vermijd vet/pittig. Meestal verbetert na dagen. Ernstig braken → dehydratierisico → arts (dosisverlaging/switch).

Hoofdpijn & vermoeidheid

Vaak tijdelijk. Paracetamol voor hoofdpijn. Rust, hydratatie.

Tolerantie & verslaving

Tolerantie: hogere doses nodig voor zelfde effect (Mayo Clinic). Ontwikkelt met tijd. Verslaving: psychologische verlangen, controleverlies, gebruik ondanks schade. Risicoverhoging bij eerdere middelenmisbruik. Vroege herkenning = betere behandelingsuitslag.

Obstipatie

Opioïden vertragen darmmotiliteit. Proactief: vezels (groente, fruit, volkoren), 8-10 glazen water/dag, beweging. Indien ontoereikend: krukverzachters (docusaat, macrogol) – niet stimulerende laxantia (senna) als eerste keuze.

Overige

Jeuk (histaminevrijzetting), urineretentie, hormonale effecten (hypogonadisme bij chronisch gebruik), immuunmodulatie.

Opioïden zijn onmisbaar in pijnbehandeling, maar vereisen respect, monitoring en een exit-strategie. Gedeelde besluitvorming met patiënt is de gouden standaard.