Normale nagelontwikkeling

Nagels zijn gekeratineerde structuren (hard keratine). Groeisnelheid: ~0,1 mm/dag (vingers), langzamer bij teen. Volledige vernieuwing 4-6 maanden. Kleur: rozig, glad, gladde rand.

Afwijkingen en hun betekenis

1. Voedingsgerelateerd

Verschijnsel	Mogelijke oorzaak	Actie
Platte, dunne, scheurige nagels (koilonychie)	Ijzertekortanemie, proteïnetekort	Bloedonderzoek (Hb, ferritine), dieetadvies, supplement op voorschrift
Broze, scheurende nagels	Vitamine A, B-complex (biotine), C, zink tekort	Gevarieerd dieet, multivitamine kinderformulatie na overleg arts
Witte vlekken (leukonychia punctata)	Meestal microtrauma (bijten, kloppen), zelden zink/calcium	Afwachten, uitgroeien. Geen bewijs voor supplement

2. Infecties

• Schimmel (onychomycose): verdikte, gele/brune, kruimelende nagel, loslaten van nagelbed. Besmettelijk (familie, nagelsalon). Behandeling: topisch (amorolfine, ciclopirox) of systeem (terbinafine, itraconazol) – alleen op voorschrift na confirmatie (klipping/cultuur).
• Paronychia (nagelvliesontsteking): rood, gezwollen, pijnlijk nagelvlies. Bacterieel (S. aureus) → antibioticum crème/oraal. Schimmelig (Candida) → antimycotica. Vaak door bijten, vinger in mond, vocht.
• Wratten (HPV): rond nagelvlies, verruca vulgaris. Behandeling: salicylzuur, cryotherapie, imiquimod.

3. Gewoontes & trauma

• Nagelbijten (onychophagie): 30-60% kinderen. Risico: paronychia, wratten, bacteriën/parasieten via mond, tandschade. Aanpak: positieve versterking, bittere nagellak, afleiding, stressmanagement, niet straffen.
• Trauma: subunguale hematoma (blauwe nagel na klap) → trepanatie bij spanning/pijn. Nagel kan afvallen, nieuwe groeit.

4. Systemische / genetische aandoeningen (zeldzaam)

• Psoriasis: pitting (prikgatjes), onycholyse, olieplekken
• Lichen planus: longitudinale strepen, verdikking, nageldystrofie
• Alopecia areata: gegrilde nagels (trachyonychia)
• Congenitale afwijkingen: pachyonychia congenita, ectodermale dysplasie

Praktische nagelverzorging voor ouders

• Knip rechtover, niet te kort (na 3 maanden veilige babyknippertjes/schaar)
• Best na badden (zachter)
• Schoon en droog houden
• Geen agressieve removers (acetonvrij)
• Handen wassen na spelen, toilet, dieren

Wanneer kinderarts?

• Plotselinge verandering kleur/vorm/dikte zonder duidelijke oorzaak
• Pijn, zwelling, rode streep naar boven (lymfangitis)
• Meerdere nagels aangedaan + algemene klachten
• Verdacht op syndroom/genetische aandoening