Tijdens een colonoscopie kan de gastro-enteroloog afwijkingen zien in de slijmvlies van de dikke darm en rectum. Bij verdacht weefsel wordt een biopname (weefselmonster) genomen voor microscopisch en moleculair onderzoek. Dit is cruciaal voor de definitieve diagnose.

Wat zoekt de patholoog in het biopmateriaal?

1. Kanker en voorstadia

• Adenomateuze poliepen: tubulair, villus, tubulovillus – graad van dysplasie (laag/hoog) bepaalt risico op maligniteit.
• Serrated laesies: hyperplastische poliepen (meestal goedaardig), sessile serrated adenoma/polyp (SSA/P), traditional serrated adenoma (TSA) – risico op carcinom via serrated pathway.
• Invasief carcinoom: differentiatiegraad, invasiediepte, lymfovasaire invasie, resectierand.

2. Ontstekingsziektes (IBD)

• Colitis ulcerosa: cryptitis, cryptabces, ulceraties, dysplasie surveillance.
• Crohn's ziekte: granulomen (specifiek), transmurale ontsteking, fibrose.
• Microscopische colitis: lymphocytaire of collageneuze colitis (alleen op biopname te zien).

3. Infecties

• Cytomegalovirus (CMV), Clostridioides difficile, parasitair (Entamoeba, Schistosoma), tuberculose.
• Speciale kleuringen (PAS, Giemsa, immunohistochemistry) en PCR op biopmateriaal.

4. Andere aandoeningen

• Amylose (Congo-rood kleuring, applegroen birefringentie)
• Lymfoom van de darm
• Diversiecolitis (na ileostoma/colostoma)
• Medicamenteuze schade (NSAID-enteropathie, checkpoint-inhibitor colitis)
• Ischémie (necrose, atrofie van crypten)

Specifieke situaties

• Poliepectomie: Volledige verwijdering → beoordeling resectierand, compleetheid, diepte invasie.
• Absces: Pus, granulocyten, bacteriën → cultuur op biopmateriaal mogelijk.
• Chronische obstructie: Hirschsprung (afwezigheid ganglioncellen), strikken (fibrose, ontsteking).

Resultaat en vervolg

Pathologieverslag binnen 1-2 weken. Bepaalt: surveillance-interval (poliepen), start behandeling (IBD, infectie, kanker), verwijzing naar chirurgo/oncoloog. Vroegtijdige detectie van dysplasie/carcinoom verbetert overleving drastisch.