Een griepje of maagdarminfectie zorgt vaak voor tijdelijk gewichtsverlies. Maar wie zonder duidelijke reden meer dan 5% van zijn lichaamsgewicht verliest in 6–12 maanden, moet medisch onderzoek laten doen (MedlinePlus). Hieronder de belangrijkste categorieën ziekten die ongewild afvallen veroorzaken.

Nierziektes

Nierfalen gaat vaak gepaard met misselijkheid, braken en eiwitlekkage via de urine. Beide factoren maken het moeilijk om gewicht te handhaven (Mayo Clinic).

Maag-darmaandoeningen

Ziekten die de spijsvertering aantasten, belemmeren de opname van nutriënten. Chronische diarree, ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en coeliakie (glutenintolerantie die de dunne darm schadigt) leiden tot gewichtsverlies, zelfs bij normale inname. Ouderen zijn hier extra kwetsbaar voor (American Family Physician).

Hormonale storingen

Naast geslachtshormonen spelen de schildklier (hyperthyreoïdie → versneld metabolisme) en de bijnieren (bijv. ziekte van Addison) een grote rol. Een verstoorde hormoonbalans kan snel gewichtsverlies of -toename veroorzaken (MedlinePlus).

Infecties

Parasieten, virussen en bacteriële infecties kunnen maanden onopgemerkt blijven. HIV/AIDS en tuberculose zijn klassieke voorbeelden van infecties die een catabole toestand (afbraak van spieren/vet) induceren (Mayo Clinic).

Psychische en neurologische aandoeningen

• Depressie: hoofdoorzaak van ongewild gewichtsverlies bij ouderen.
• Alzheimer: gewichtsverlies >5% is vaak een slechte prognose-indicator.
• Eetstoornissen: anorexia, bulimia – voornamelijk bij jongeren.
• Parkinson: verhoogd energieverbruik (tremor, rigiditeit) + verminderde inname.

Wat te doen?

Ongewild gewichtsverlies is altijd een reden voor medisch contact. De huisarts kan door middel van anamnese, lichamelijk onderzoek en gerichte bloedonderzoeken (schildklier, inflammatie, nier/leverfunctie, glucose) de oorzaak opsporen en behandelen.