Misselijkheid en een verminderde eetlust (anorexie) zijn an sich geen ziekten, maar symptomen. Ze kunnen voortkomen uit banale oorzaken (voedselaversie, zwangerschap, stress), maar als ze aanhouden en leiden tot ongewild gewichtsverlies, is er sprake van een medisch probleem dat aandacht vereist.

Infecties en ziekten als oorzaak

Volgens het University of Illinois Medical Center kunnen een breed scala aan aandoeningen misselijkheid en eetlustverlies veroorzaken: griep, nierinfecties, hepatitis, levercirrose, hartfalen, pancreatitis. De immunerespons op de ziekte (cytokines, inflammatoire mediatoren) onderdrukt de honger. Bij langdurige ziekte volgt onvermijdelijk gewichtsverlies.

Anorexia nervosa: de geest weigert voedsel

Bij deze eetstoornis – meest voorkomend bij jongvolwassen vrouwen – is er een extreme angst om aan te komen. Patiënten hongeren zichzelf uit, waarbij de hersenen uiteindelijk een aversie ontwikkelen tegen voedsel. Ondanks fysieke honger ontbreekt de eetlust; de gedachte aan eten roept misselijkheid op. Het gevolg is gevaarlijk ondervoeding.

Emotionele stoornissen

Depressie, angststoornissen en chronische stress laten de geest zo overdragen op het eigen leed dat biologische signalen als honger worden genegeerd. Langdurig eetlustverlies leidt tot energietekort, spierafbraak en verergering van de psychische klachten.

Medicijnen als uitlokker

Chemotherapie, antibiotica, pijnstillers, antidepressiva en veel andere geneesmiddelen vermelden misselijkheid en anorexie als bijwerking. Bij kortdurend gebruik (dagen) onproblematisch; bij chronisch gebruik kan het tot structureel ondervoeding leiden. Kankerpatiënten zijn hierbij een kwetsbare groep.

Gevaren van langdurig eetlustverlies

Als de toestand zo lang aanhoudt dat er gewichtsverlies ontstaat, ontstaat ondervoeding: tekort aan essentiële nutriënten. Volgende risico's zijn:

• Uitgedroogdheid en elektrolytverstoringen
• Anemie (bloedarmoede)
• Nier- en hartproblemen
• In extreme gevallen: letale gevolgen

Actie: wanneer naar de huisarts?

Bij misselijkheid/eetlustverlies > 1–2 weken, ongewild gewichtsverlies > 5% lichaamsgewicht in 6–12 maanden, of bij twijfel over de oorzaak: maak een afspraak. Vroege interventie voorkomt complicaties.