ECG Lezen: Een Vaardigheid, Geen Gokken

Een electrocardiogram (ECG/EKG) registreert de elektrische activiteit van het hart. Je kunt basispatronen herkennen, maar: diagnose is werk van huisarts/cardioloog. Gebruik deze gids als oriëntering, niet als vervanging van medische expertise.

De Standaard Golf: P-Q-R-S-T

Verticale lijnen delen de golf in 5 segmenten (papersnelheid 25 mm/s, 1 blokje = 0,04s):

• P-golf: Atriale depolarisatie (bovenkamers samen trekken). Klein, afgerond. Breedte <0,12s (3 blokjes).
• PR-interval: P start tot QRS start. AV-knooppunt vertraging. Normaal: 0,12-0,20s (3-5 blokjes).
• QRS-complex: Ventrikulaire depolarisatie (hoofdkamers). R-piek = hoogste punt. Q = kleine dip vóór R (niet altijd). S = dip na R. Breedte: 0,04-0,10s (1-2,5 blokjes). Smal = normaal geleiding.
• ST-stuk: J-punt (einde QRS) tot T-golf start. Moet op basislijn liggen (iso-elektrisch). Opwaarts/afwaarts = ischemie/infarct.
• T-golf: Ventrikulaire repolarisatie. Normaal: afgerond, asymmetrisch, zelfde polariteit als R (meestal positief).
• QT-interval: QRS start tot T einde. Herzien voor hartslag (QTc). Normaal <0,44s (mannen), <0,46s (vrouwen).

Stapsgewijze Analyse

1. Ritme: Sinusritme? (P voor elke QRS, constante PR, P positief in II, aVF). Regelmatig/onregelmatig?
2. Frequentie: 300 / aantal grote blokjes tussen 2 R-pieken. Of tellen op 6-sec ritmestrip x10.
3. As: Normaal: -30° tot +90° (QRS positief in I en aVF). Linksas (+ tot -), Rechtsas (- tot +).
4. Intervallen: PR, QRS, QT (QTc). Meet in meerdere afleidingen, gemiddelde.
5. P-golf: Vorm, duur, amplitude. P-mitrale (breed, dubbelpiekerig linker atrium), P-pulmonale (hoog, spits, rechter atrium).
6. QRS: Breedte, vorm, pathologische Q (breed >0,04s, diep >25% R, >2 afleidingen = oud infarct). Bundelblokken (LBBB/RBBB patronen).
7. ST-T: ST-heffing (STEMI: >1mm in 2 aaneengesloten ledematen, >2mm V2-V3), ST-depressie (ischemie, LVH, digoxine), T-inversie (ischemie, longembolie, HVS).
8. Vergelijk met vorige ECG's! Veranderingen zijn diagnostischer dan absolute waarden.

Veelvoorkomende Afwijkingen & Betekenis

Valkuilen & Tips

• Platte lijnen tussen pieken = normaal (iso-elektrische lijn). Verlengd plat = geen signaal (elektroden los, apparaat defect) → check patiënt/apparatuur.
• Artefacten: Beweging (ruis), trillingen (50Hz), spiertrekkingen (EMG), slecht contact. Herken, filter, herhaal.
• Medicijnen beïnvloeden ECG: Digoxine (ST-depressie "scoop"), chinidines, antidepressiva (QT), bètablokkers (frequentie).
• Elektrodenplaatsing cruciaal: V1-V6 juist op thorax. Verplaatst = valse as/ST veranderingen.
• Eet/drink/sport vóór test → frequentie/ST veranderingen. Nuchter/rustig is beste.

Benodigdheden Voor Thuisanalyse

• Print van je ECG (papier of PDF).
• Lineaal (mm-papier schaal).
• Potlood.
• Referentie ECG (normaal sinusritme) - bijv. van ecglibrary.com.
• Calibratie: 1mV = 10mm hoogte (standaard).

Waarschuwing

Afwijkingen op ECG ≠ ziekte. Veel "abnormale" vindsten zijn varianten, artefacten, of tijdelijk. Alleen in context van klachten, anamnese, lichamelijk onderzoek, en overige tests heeft een ECG diagnostische waarde. Altijd arts raadplegen. Zelfdiagnose op basis van ECG is gevaarlijk.

Een ECG is een momentopname van het elektrische hart. Leer de taal, maar laat de vertaling aan de specialist.