Oplosbaarheid bepaalt absorptie

Vitamines vallen in twee groepen:

• Vetoplosbaar (A, D, E, K): hebben dieetvet nodig voor opname en worden in de lever en vetweefsel opgeslagen.
• Wateroplosbaar (B-complex, C): lossen in water op, worden niet opgeslagen (behalve B12) en overtollige hoeveelheden worden uitgeplast.

Wie een laagvetdieet eet of lijdt aan vetmalabsorptie (bijv. cystische fibrose, crohn, leverziektes), loopt een risico op tekorten aan vitamine A, D, E en K.

Malabsorptiesyndromen

Aandoeningen die de darmslijmvlies beschadigen (coeliakie, ziekte van Crohn, bacteriële overgroei, na darmresectie) verminderen de opname van zowel water- als vetoplosbare vitamines. Ontsteking van de dunne darm is een veelvoorkomende oorzaak.

Speciale situaties

Vitamine B12 en intrinsieke factor

B12 vereist intrinsieke factor (geproduceerd in de maag) voor absorptie in de ileum. Maagchirurgie, pernicieuze anemie of chronische gastritis kunnen een tekort veroorzaken, wat leidt tot anemie en neurologische klachten.

Vitamine D en calcium

Vitamine D is onmisbaar voor calciumabsorptie in de dunne darm. Een tekort aan vitamine D leidt tot secundair calciumtekort, botontkalking en verhoogd fractuurrisico.

Praktische tips voor betere opname

• Eet vetoplosbare vitamines altijd met een maaltijd die vet bevat (olijfolie, avocado, noten, kaas).
• Bij malabsorptie: overleg met huisarts over mogelijke supplementatie in hogere doses of injectievormen (bijv. B12).
• Bewaar groenten en fruit koel en donker om vitamineverlies te minimaliseren.