Hypercapnie = te hoog CO₂ in bloed (paCO₂ > 45 mmHg, normaal 35-45). Ernstig: > 75 mmHg. Ontstaat door hypoventilatie (COPD, astma, slaapapneu, medicijnen, vergiftiging, hersenstamletsel) of omgevings-CO₂ (putten, silo's, droogijs, vulkanen).

Symptomen (van mild → levensbedreigend)

Stadium	paCO₂	Symptomen
Mild	45-55 mmHg	Snelle pols, rode huid, warme aanvoeling, lichthoofdigheid, spiertrillingen, lichte bloeddrukstijging.
Matig	55-75 mmHg	Kortademigheid, onrust, verwarring, hoofdpijn, duizeligheid, tintelingen, gebrekkige concentratie.
Ernstig	> 75 mmHg	Somnolentie, comavoorstadium, convulsies, hartritmestoornissen, longoedeem, cyanose, ademhalingsstilstand.

Eerste hulp (ieder kan dit)

1. Eigen veiligheid eerst! CO₂ is zwaarder dan lucht → verzamelt zich laag. Niet in put/kelder zonder meetapparaat.
2. Slachtoffer naar frisse lucht brengen.
3. Bewust? Rust laten, halfzittend (ademgemak), bekleding losmaken. Meestal herstelt vanzelf.
4. Onbewust? 112 bellen. Reanimatie: 30 borstcompressies : 2 insuflaties (100-120/min compressies). Doorgaan tot hulp arriveert of slachtoffer ademt.

Medische behandeling (ziekenhuis)

• Zuurstoftherapie: Hoogdosis O₂ via masker (reservoirmasker 10-15 L/min) → vermindert hypoxie, drijft CO₂ uit (Haldane-effect). LET OP: Bij COPD-patiënten: gecontroleerde O₂ (Venturi-masker 24-28%) om apneu te voorkomen (hypoxische drijfverlies).
• Non-invasieve ventilatie (NIV/BiPAP): Gouden standaard bij COPD-exacerbatie, cardiogene longoedeem. Verlaagt paCO₂, vermijdt intubatie.
• Intubatie + mechanische ventilatie: Bij falen NIV, coma, bescherming luchtwegen.
• Oorzaak behandelen: Bronchodilatatoren (COPD/astma), diuretica (longoedeem), naloxon (opioïden), bicarbonate (ernstige acidose pH < 7,15), dantrolene/diazepam (maligne hyperthermie/krampen).

Complicaties & opvolging

• Respiratoire acidose (pH < 7,35) → organdysfunctie.
• Neurologische schade door hypoxie/ischemie → revalidatie, prognose onzeker.
• Herhaalde episodes → chronische respiratoire insufficientie → thuisventilatie.

Preventie

• CO₂-melder in risicoruimtes (kelder, brouwerij, lab, zwembadtechniek).
• Goede ventilatie bij droogijs, fermentatie, laswerken.
• COPD-patiënten: therapietrouw, vaccinaties, actieplan.
• Slaapapneu: CPAP therapietrouw.

Hypercapnie is een medisch noodgeval bij ernstige symptomen. Snel herkennen, zuurstof geven (met nuance bij COPD), ventileren, oorzaak oplossen. Elke minuut telt.