Vitamine A-palmitaat (retinylpalmitaat) is een voorgevormde vitamine A (retinoïde). Je lichaam kan het direct gebruiken – in tegenstelling tot carotenoïden (β-caroteen, α-caroteen, β-cryptoxanthine) die eerst omgezet moeten worden. Retinylpalmitaat komt van nature voor in dierlijke producten, maar wordt ook synthetisch geproduceerd voor verrijking van voedsel en supplementen. Beide vormen zijn chemisch identiek en even effectief.

Waar vind je vitamine A-palmitaat?

• Natuurlijk: rundvleeslever, vette vis (makreel, zalm), eieren, volle zuivel, orgaanvlees.
• Toegevoegd (synthetisch): gemagere zuivel (melk, kwark, yoghurt) – na ontvetten gaat het natuurlijke vitamine A verloren; fabrikanten voegen retinylpalmitaat toe om de oorspronkelijke waarde te herstellen.
• Supplementen: vaak als retinylpalmitaat of retinylacetaat.

Functies na opname

• Onderhoudt huid, slijmvliezen, netvlies (nachtzicht).
• Ondersteunt immuunsysteem (barrièrefunctie).
• Reguleert celdifferentiatie & genexpressie.
• Essentieel voor foetale ontwikkeling (hart, longen, ogen, zenuwstelsel).
• Overmaat wordt in de lever opgeslagen (toxiciteitsrisico).

Risico's van overmatige inname

• Acute toxiciteit: misselijkheid, braken, hoofdpijn, duizeligheid.
• Chronische toxiciteit (>UL): leverschade, botpijn, haaruitval, droge huid, wazig zien, hersenschade (intracraniële hypertensie).
• Teratogeen (zwangerschap): >10.000 IE/dag → misvormingen CNS, hart, gezichtsbotten. Strikte waarschuwing voor zwangere vrouwen.

UL volwassenen: 3.000 µg RAE (10.000 IE) per dag. Carotenoïden uit groente/fruit hebben geen UL – veilige manier om vitamine A-behoefte te dekken.

Conclusie

Retinylpalmitaat is een effectieve, bio-identieke vorm van vitamine A, ofwel natuurlijk ofwel synthetisch. Voor supplementen: kies de dosering binnen ADH, vermijd hoge doses, raadpleeg huisarts bij zwangerschap/leverziektes. Voor dagelijkse inname: combineer dierlijke bronnen (matig) met veel kleurrijke groente/fruit (carotenoïden).