Tepelpijn (mastalgie) is een veelvoorkomende klacht rond en na de menopauze. Fluctuerende hormonen (oestrogeen, progesteron) zorgen voor vochtretentie, weefselzwelling en zenuwgevoeligheid in het borstweefsel. Meestal onschadelijk, maar soms teken van onderliggend probleem.

Hormonale oorzaken

• Oestrogeen: Stimuleert groei kanaaltjes & bindweefsel → zwelling, spanning, pijn. Piekt voor ovulatie, daalt onregelmatig in perimenopauze
• Progesteron: Vochtretentie → borstvergroting, spanning. Stijgt na ovulatie
• Verhoudingsverandering: Relatieve oestrogeendominantie in perimenopauze = meer pijn

Andere oorzaken tepelpijn

• Schimmel/bacteriële infectie: Roodheid, schilfering, jeuk, afscheiding (kruimelig/wit/geel)
• Talgklieren (Montgomery-klieren) verstopt: Minder smeermiddel → droge, pijnlijke tepels
• Medicijnen: Antidepressiva (SSRI), hormoontherapie, bepaalde hartmiddelen
• Trauma/wrijving: Sport, slecht passende sportbeha

Rode vlaggen: wanneer direct naar de huisarts

• Eenzijdige, persistente pijn (> 2 weken, niet cyclisch)
• Tepelafscheiding: bloedig, helder-plakkerig, donkerbruin, eenzijdig, spontaan (zonder knijpen)
• Tepelretractie (naar binnen getrokken), nieuwe asymmetrie, richtingsverandering
• Huidveranderingen: schilfering, rode vlekken, 'appelschil'huid (peau d'orange), inkting
• Knooptje in borst of oksel (vast, pijnloos, onregelmatig)
• Borstkanker in familie (moeder/zus < 50 jaar) of BRCA-mutatie

Zelfzorg & linderende maatregelen

• Ondersteunende, naadloze sportbeha (ook nachts bij pijn)
• Warme/koude compressen (wat prettig voelt)
• Magnesium (300–400 mg/dag) – kan spierspanning/vocht verminderen
• Vitamine E (200–400 IE/dag) – evidence gemengd, veilig in lage dosis
• Cafeïne beperken (kan pijn verergeren – anekdotisch)
• Stressmanagement: cortisol verergerd hormonale fluctuaties

Klimacterisch syndroom

Tepelpijn zit vaak in een pakket: hoestjes, stemmingsschommelingen, slaapproblemen, gewichtstoename, opvliegers, onregelmatige bloeding. Hormoontherapie (HT) kan helpen, maar risico's (borstkanker, trombose, CVA) afwegen met arts.

Regelmatig borstonderzoek (zelfpalperen maandelijks, bevolkingsonderzoek 50–75 jaar) blijft de gouden standaard. Tepelpijn is meestal hormonaal – maar nooit gokken met je gezondheid.