Hypercalciëmie: een verstoorde elektrolytenbalans

Calcium >10,5 mg/dL (2,6 mmol/L). Symptomen: spierzwakte, stemmingveranderingen, vermoeidheid, aritmieën, nierstenen, botpijn. Onbehandeld → fataal. Oorzaak vinden = gerichte therapie.

Meest voorkomende oorzaken

Oorzaak	Mechanisme	Frequentie
Primaire hyperparathyreoidisme	Overmatige PTH → botresorptie, renale Ca²⁺ herresorptie	~80-90% van ambulante gevallen
Maligniteit (botmetastasen)	PTHrP, cytokines, directe botdestructie	~10-20% (meest in ziekenhuisopnames)
Vitamine D toxiciteit	Verhoogde darmopname Ca²⁺	Zeldzaam (supplementenmisbruik)
Vitamine A toxiciteit	Osteoklastactivatie	Zeldzaam
Immobilisatie	Disuse-osteoporose → botresorptie	Paraplegie, gips, tractie
Granulomateuze ziekten	Macrofagen produceren 1,25-(OH)₂D₃ (calcitriol)	Sarcoïdose, TB, Crohn, histiocytose
Endocriene stoornissen	Cushing (cortisol), Addison (aldosteron), thyrotoxicose	Zeldzaam
Medicijnen	Thiaziden (↓ renale Ca²⁺ uitscheiding), Lithium (↑ PTH gevoeligheid)	Veelvoorkomend

Diagnostische aanpak

1. Ioniseerd calcium + albumine gecorrigeerd calcium.
2. PTH meten: **hoog** → hyperparathyreoidisme; **laag/ondetecteerbaar** → maligniteit/andere.
3. PTHrP, vitamine D metabolieten, elektrolyten, nierfunctie, urine calcium.
4. Imaging (nek US, sestamibi-scan, CT bot) bij verhoogde PTH.

Conclusie

Hypercalciëmie is een **symptoom**, geen diagnose. De differentiaal is breed, maar hyperparathyreoidisme en maligniteit dekken >90% af. Snelle diagnostiek en behandeling voorkomen blijvende schade.