Wat is schizofrenie?

Een chronische, versterkende hersenstoornis die meestal begint tussen 13-25 jaar (mannen eerder dan vrouwen). Kenmerk: diepgewortelde verstoring in perceptie, denken, taal, gevoel en zelfbeleving. Geen gesplitste persoonlijkheid (mythe), maar een psychose: verlies van contact met gedeelde realiteit.

Symptoomclassificatie

Symptomen worden ingedeeld in positief (toevoegingen aan normale ervaring) en negatief (verlies van normale functies). Beiden kunnen gelijktijdig aanwezig zijn. ~26% heeft persisterende negatieve symptomen (Neuropsychiatric Disease and Treatment, 2014).

Positieve symptomen (psychotische producten)

Negatieve symptomen (deficités)

Symptoom	Beschrijving	Voorbeeld
Waanideeën	Vaste, onhoudbare overtuigingen die niet kloppen met realiteit	Paranoïde: "Ik word gevolgd/vergiftigd"; Grootsheids: "Ik ben de messias/koning"
Hallucinaties	Percepties zonder extern stimulus	Auditief: stemmen horen (meest voorkomend); Visueel: dingen zien die er niet zijn
Desorganisatie (taal/gedachte)	Ongescoordelde, ontspoorde spraak; lose associaties, neologismen	"Woordsalade", plotselinge onderwerpwisseling, onbegrijpelijke zinnen
Desorganisatie (gedrag)	Bizar, ondoelmatig, sociaal ongeschikt gedrag	Kleren verkeerd aantrekken, openbare onfatsoenlijkheden, catatonie

Symptoom	Beschrijving	Impact
Avolitie / abulie	Tekort aan initiatief, drive, doelgericht gedrag	Geen werk/hobby, verwaarlozing hygiëne, apathie
Anhedonie	Onvermogen genieten te beleven	Sociale isolatie, depressief uiterlijk
Affectieve vervaging	Verminderde emotionele expressie (mimiek, stem, gesten)	"Platte affect", moeilijk contact maken
Alogie	Armoede aan spraak (weinig woorden, korte antwoorden)	Gesprekken sterven uit
Asocialiteit	Voorkeur voor isolatie, geen behoefte aan contact	Geen vrienden, geen intimiteit

Diagnose & behandeling

• Geen enkel pathognomonisch symptoom → diagnose op basis van patroon (≥1 maand actieve symptomen, ≥6 maand totaal, functionele daling).
• Antipsychotica: effectief op positieve symptomen; minder op negatieve.
• Psychosociale interventies: CBT-p, familiepsychoeducatie, ondersteund werk/wonen, cognitieve remediatie.
• Negatieve symptomen = grootste voorspeller van slecht functioneel resultaat → focus van nieuw onderzoek (bijv. cariprazine, roluperidon).

Conclusie

Schizofrenie is een complexe stoornis met twee symptoomdimensies die verschillend reageren op behandeling. Positieve symptomen zijn dramatisch en zichtbaar; negatieve symptomen zijn stilletjes vernietigend voor kwaliteit van leven. Holistische, langdurige zorg is de standaard.