Stress – of het nu acute trauma, chronische ziekte, roken of zware inspanning is – drijft de productie van vrije radicalen (pro-oxidanten) op. Je lichaam reageert door antioxidanten te mobiliseren, met name vitamine C (ascorbinezuur) en vitamine E (tocoferol). Het resultaat: uitputting van deze voorraden. Hoe werkt dit precies en hoe vul je aan?

Antioxidantie mechanisme

• Vitamine C: wateroplosbaar, werkt in cytosol & plasma. Neemt elektronen op van vrije radicalen → ascorbylradicaal (minder reactief). Gerecycled door glutathione/NADPH.
• Vitamine E: vetoplosbaar, zit in celmembranen & lipoproteïnen (LDL/HDL). Stopt lipidperoxidatie-kettingreacties. Gerecycled door vitamine C & co-enzyme Q10.

Onder stress > oxidatieve stress > snellere omzetting antioxidanten → voorraden dalen.

Bewijs uit onderzoek

Stressor	Effect op vitamine C	Effect op vitamine E
Acute infectie (pancreatitis)	Significant lagere plasmawaarden (Br J Surg 2005)	Minder bestudeerd
Roken (20 sig/dag)	Laagste plasma C (Am J Public Health 1989)	Versnelde uitputting uit plasma (Linus Pauling Inst. 2004)
Zware inspanning	Tijdelijke daling; herstelt in dagen bij getrainden (Dr. Bruno, 2004)	Afhankelijk van C-status

Praktische strategieën

1. Dieet: 5–10 porties groente/fruit/dag (kleurrijk = breed antioxidantprofiel).
2. Vitamine C-boost: citrus, kiwi, paprika, broccoli, aardbeien, bessen. Rokers: +35 mg/dag extra.
3. Vitamine E-boost: noten, zaden, plantaardige oliën, tarwekiem, avocado, eidooiers.
4. Supplementatie: alleen op advies huisarts. Vitamine C: 500–1000 mg/dag verdeeld. Vitamine E: max 15 mg (ADH) via voeding; supplement max 200 IE (natuurlijke d-α-tocoferol).
5. Leefstijl: rookstop, stressmanagement, adequaat slaap, matige alcohol.

Let op

Antioxidanten werken in netwerk (C, E, glutathione, CoQ10, selenium, flavonoïden). Geïsoleerde hoge doses één antioxidant kan pro-oxidant werken. Focus op volledig dieetpatroon, niet op pilletjes.