Wat is apicale pleurale verdikking?
De pleura is de dubbele zeehond die de longen omhult (viscerale pleura op long, parietale pleura op borstkas). Apicale pleurale verdikking = sclerotisering/vezelsvorming van de pleura op de longapex (bovenste deel van de long). Dit gebied is anatomisch kwetsbaar door ligging boven de sleutelbeen, nabij brachiatus plexus, subclaviale vaten.
Oorzaken
- Infecties: Tuberkelose (klassiek apex), bacteriële pneumonie, mycobakteriën (NTM), schimmels
- Asbestblootstelling: Asbestose, pleurale plaques, mesothelioom (latentie 20-40 jaar)
- Auto-immuun: Lupus (SLE), reumatoïde artritis, sclerodermie
- Maligniteit: Mesothelioom, longkanker metastasen, lymfoom
- Trauma/chirurgie: Thoracotomie, drainge, radiotherapie borstkas
- Idiopathisch: Geen duidelijke oorzaak gevonden
Symptomen
- Vaak asymptomatisch, toevallig ontdekt op thoraxfoto/CT
- Kortademigheid (inspanningsafhankelijk)
- Borstpijn (pleuritisch: dieper inademen = erger)
- Beperkte thoracale expansie (fysiek tastbaar)
- Hoest (vaak droog)
Diagnostiek
- Thoraxfoto: Apicale verdikking, pleurale plaques, volumeverlies hemi-thorax
- CT thorax (HRCT): Gold standard. Dikte, calcificaties, invazie, longparenchymveranderingen
- Longfunctieonderzoek: Restrictief ventilatiestoornis (verlaagde TLC, VC)
- Pleura-biopsie: Bij verdacht op mesothelioom/TB/maligniteit (thoracoscopie, CT-geguideerd)
- Bloedonderzoek: Auto-immuun serologie (ANA, anti-dsDNA, ANCA), asbestcorpuiscles, tumor markers
Behandeling
- Oorzaakgericht: TB → anti-TB therapie (6-9 maanden). Auto-immuun → immuonderdrukking. Asbest → geen curatieve therapie, monitoring.
- Symptomatisch: Bronchodilatatoren bij obstructie, zuurstof bij hypoxie, pijnstilling
- Chirurgisch (decorticatie/pleurectomie): Alleen bij symptomatische inperking (trapped lung, refractaire benauwdheid). Hoge morbiditeit, langdurig herstel. Indicatie strikt.
- Pleurodese: Bij recidiverend pleura-exsudaat (talc, doxycycline)
Prognose en follow-up
- Goedaardige verdikking (na infectie/trauma): meestal stabiel, geen progressie
- Asbest-gerelateerd: monitoring op mesothelioom (jaarlijks CT/thoraxfoto)
- Maligniteit: afhankelijk van stadium en type
- Progressieve verdikking + gewichtsverlies + nachtzweten → urgent maligniteit uitsluiten
Belangrijk: Apicale pleurale verdikking op zich is een radiologisch vondst, geen diagnose. De context (anamnese, blootstelling, comorbiditeit) bepaalt de betekenis en het beleid.
