BPPV wordt veroorzaakt door losse calciumcarbonaat-kristalletjes (otoconia) in de bochtige gangen van het binnenoor. Bij hoofdbewegingen stimuleren ze de haarcellen → vals bewegingsinformatie → heftige draaiduizeligheid (vertigo), misselijkheid, nystagmus. Meest voorkomende vestibulaire oorzaak van duizeligheid.

Diagnose

• Dix-Hallpike manoeuvre: patiënt gaat liggen, hoofd 45° gedraaid, 20° overextensie. Positief = torsionele nystagmus na latentie (2-10s), duurt <60s, vermoeibaar
• Differentiaal: vestibulaire neuritis, Meniere, vestibulaire migraine, TIA, MS, akusticusneurinoom → MRI bij atypisch

Behandelmogelijkheden (kanthuis of thuis na instructie)

1. Epley-manoeuvre (canalith repositioning) – meest gebruikt

1. Zittend → liggen, hoofd 45° naar aangedane zijde, 30° overextensie (30s)
2. Hoofd 90° draaien naar gezonde zijde (30s)
3. Lichaam + hoofd further 90° (neus naar bed) (30s)
4. Opkomen, knik blijft gedraaid (30s)

Effectiviteit: ~80% na 1 sessie, herhaling mogelijk. Recidief ~30% per jaar.

2. Semont-manoeuvre (liberatoire) – sneller, effectiever

1. Zittend op rand bed, hoofd 45° naar gezonde zijde
2. Snel neerleggen naar aangedane zijde (neus omhoog) (3 min)
3. Snel overrollen naar gezonde zijde (neus naar beneden) (3 min)
4. Langszaam opkomen

Effectiviteit: ~90% na 1-4 sessies. Meer fysiek veeleisend.

3. Brandt-Daroff oefeningen (thuis, minder effectief)

• Zittend → liggen zij (neus 45° omhoog) 30s → zittend 30s → andere zijde. 5x, 3x/dag
• Werkt door gewenning en verstrooiing kristallen

Na behandeling (24-48u)

• Niet plat liggen zonder kussens (hoofd 30-45° verhoogd)
• Vermijd extreme hoofdbewegingen (opkijken, bukken, draaien)
• Geen zware inspanning
• Rijden vermijden bij restduizeligheid

Wanneer specialist?

• Geen respons na 2-3 sessies
• Atypische nystagmus (richting, duur, niet vermoeibaar)
• Neurologische bijklachten
• Terugkerend BPPV (>3-4x/jaar) → onderliggende oorzaak (osteoporose, vit D, trauma, migraine) zoeken

BPPV is hinderlijk maar goedaardig. Correcte diagnose en manoeuvre geven meestal snelle oplossing.