Zowel clotrimazol als tolnaftaat zijn effectieve antimycotica voor het behandelen van schimmelinfecties van de huid (dermatofyten), maar ze verschillen in indicaties, formuleringen en gebruiksgroepen.

Werkingsmechanisme

• Clotrimazol (azole): Remt ergosterolsynthese in de schimmelmembraan → celmembraanschade → fungistatisch/fungicied.
• Tolnaftaat (allylamine-achtig): Remt squalene-epoxidase → accumulatie van squalene, ergosteroldepletie → fungicied.

Beide zijn actief tegen dermatophyten (Trichophyton, Epidermophyton, Microsporum) en sommige gisten (Candida).

Indicaties en formuleringen

Kenmerk	Clotrimazol	Tolnaftaat
Huidinfecties (voetschimmel, schamlippenjeuk, ringworm)	Cream, spray, poeder, oplossing (OTC & recept)	Cream, spray, poeder, oplossing (alleen OTC topicaal)
Vaginale candidiasis	Vaginale tabletten, crème, ovula (OTC & recept)	Niet geïndiceerd
Orofaryngeale candidiasis (spruw)	Zuigtabletten, orale gel (recept)	Niet geïndiceerd
Leeftijdsbeperking	Vanaf nascita (oogarts/huisarts advies)	Vanaf 2 jaar (FDA)
Resistentie	Zeldzaam, maar gerapporteerd	Zeldzaam, kruisresistentie met andere allylamines mogelijk

Praktische keuzeregels

1. Voetschimmel / schamlippenjeuk / ringworm: Beide werken. Clotrimazol 1% crème 2-3x/dag 2-4 weken; tolnaftaat 1% crème/spray 2x/dag 2-4 weken. Kies op basis van preferentie (crème vs spray), prijs, beschikbaarheid.
2. Vaginale schimmel: Alleen clotrimazol (vaginale ovula 1-3 dagen of crème 7 dagen).
3. Spruw (mondschimmel): Alleen clotrimazol zuigtabletten of miconazool orale gel.
4. Kinderen < 2 jaar: Clotrimazol (op advies arts), geen tolnaftaat.
5. Zwangerschap/lactatie: Topicaal clotrimazol veilig (categorie B). Tolnaftaat: onvoldoende data, topicaal waarschijnlijk veilig maar raadpleeg arts.

Belangrijke tips

• Behandel de volledige voorgeschreven duur, ook als klachten verdwijnen (meestal 1-2 weken na verdwijnen symptomen).
• Houd huid droog, draagademende kleding, was handdoeken/kleding op 60°C.
• Geen verbetering na 2-4 weken? Raadpleeg huisarts (diagnose herzien, orale therapie, resistentie).
• Resistentieontwikkeling is zeldzaam maar mogelijk; niet willekeurig switchen tussen middelen.

Samenvattend: voor pure huidschimmels zijn beide equivalent; voor slijmvliesinfecties (vagina, mond) is clotrimazol de enige keuze. Raadpleeg bij twijfel uw apotheker of huisarts.