Een tijdelijke stijging van de bloeddruk na een operatie is veelvoorkomend. Volgens de American Heart Association heeft 90-95% van de hypertensie geen enkele duidbare oorzaak (essentiële hypertensie), maar **postoperatief** spelen specifieke factoren een rol.

Hoofd oorzaken postoperatieve hypertensie

1. Pijn & stressreactie

Pijn activeert het sympathicus → catecolaminen (adrenaline, noradrenaline) → vaatvernauwing, verhoogde hartslag, hogere bloeddruk. **Adequate pijnbestrijding (multimodaal: paracetamol, NSAID, opioïde, regionale blokkade) is de belangrijkste maatregel.**

2. Medicatie-onderbreking / -wijziging

• Eigen antihypertensiva **niet ingenomen** (nuchter voor operatie, misselijkheid na).
• IV-vloeistoffen, bloedtransfusies → volume-overbelasting.
• Nieuwe medicijnen: NSAID's (remmen prostacycline → nierretentie Na+/H₂O), corticosteroïden, vasopressoren (noradrenaline, metaraminol).

3. Immobilisatie & bewegingsmangel

Liggen → verminderde veneuze terugstroom, verhoogde sympathische toon, insulinresistentie. Vroeg mobilisatie (ERAS-protocollen) vermindert hypertensie en tromboserisico.

4. Volumestatus

Zowel **hypovolemie** (bloedverlies, derde ruimte verlies) → compensatoire vasoconstrictie, als **hypervolemie** (overtransfusie, overmatige IV-vloeistoffen) → verhoogde bloeddruk.

5. Overige

• Blaasdistensie (urineretentie) → reflex hypertensie.
• Pijn, angst, onrust, delier.
• Obstructieve slaapapneu (onbekend, onbehandeld) → nachtelijke hypertensie.
• Pre-eclampsie / eclampsie (post partum).

Behandeling & monitoring

1. Continue monitoring (arteriële lijn of niet-invasief 5-15 min) in recovery/IC/medium care.
2. Pijn optimaliseren (NRS < 4 in rust).
3. Eigen antihypertensiva hervatten** zo spoedig mogelijk oraal/NG/IV (tenzij contra-indicatie: hypotensie, bloeding, AKI).
4. IV-vloeistoffen restrictief** (euvolemie doel).
5. Korteactieve IV-antihypertensiva** bij systolische > 180 mmHg of diastolische > 110 mmHg met orgaanschade risico: urapidil, nitroglycerine, labetalol, nicardipine, clevidipine. Doel: geleidelijke daling (niet > 25% in 1e uur).
6. Blaaskatheter** bij urineretentie.
7. Onderliggende oorzaak zoeken** (pijn, medicijn, volume, pijn, angst, apneu).

Wanneer alarm?

• Systolisch > 180 **en/of** diastolisch > 120 **met** symptomen (hoofdpijn, wazig zien, borstpijn, benauwdheid, neurologische uitval, oligurie) → **hypertensiecrisis / urgentie** → IV behandeling ICU/MC.
• Nieuw-onset atriale fibrillerie met snelle ventrikelfrequentie.
• Tekenen van hartfalen (crackles, galopritme, verhoogde JVD, BNP stijging).

Uitzicht

De meeste postoperatieve hypertensie is **tijdelijk (dagen tot weken)** en normaliseert met pijnbestrijding, hervatting eigen medicatie, mobilisatie en vochtbalans. Persisterende hypertensie na 4-6 weken → herévalueren chronische hypertensie, leefstijl, medicatie-instelling.