Verkleuring van voet en/of been kan variëren van rood, blauw, paars, bruin, geel tot zwart. Het is vaak een teken van onderliggende pathologie die medische evaluatie vereist. Hier de belangrijkste oorzaken, gesorteerd op urgentie.
1. Acute ischemie (arteriële occlusie) – MEDISCHE NOODZAAK
- Symptomen: plotselinge pijn, bleekheid, pulselos, paresthesie, paralyse, koelheid, pijn bij passieve beweging (de 6 P's).
- Oorzaak: embolie (atriumfibrilleren), trombose, dissectie, trauma.
- Actie: Direct 112 / spoedeisende hulp. Elke minuut telt (goldeu uur).
2. Diepe veneuze trombose (DVT) – URGENT
- Symptomen: onzijdige zwelling, pijn (vooral bekken/kuit), rode/blauwachtige verkleuring, overheiding, veneuze patronen zichtbaar.
- Risico: longembolie (LE).
- Actie: Huisarts vandaag / SEH – echografie, D-dimeer, anticoagulatie.
3. Perifeer arterieel vaatlijden (PAV / PAD)
- Claudicatio intermittens: pijn bij lopen, verdwijnt in rust.
- Kritische ischemie (Rutherford 4-6): rustpijn (vooral nachts, verbetert bij ophangen been), bleek/blauw/zwart verkleuring, ulcera, gangreen.
- Verkleuring: bleek bij ophogen, rood/blauw bij afhangen (rubor dependentie), glanzende atrofische huid, haaruitval, verdikte nagels.
- Diagnostiek: ABI (ankle-brachial index) <0,9, duplex, CT/MR angiografie.
- Behandeling: roken stoppen, statine, antiplaatjes, bewegingstherapie, endovasculair (PTA/stent) of bypass.
4. Veneuze insufficientie / CVI
- Verkleuring: haemosiderine depositie → bruin/roodbruin (ochre dermatitis) aan binnenkant enkel/onderbeen (gaiter area).
- Andere tekenen: oedeem, varices, eczeem, lipodermatosclerose (induratie), ulcus cruris venosum.
- Behandeling: compressietherapie (kousen/verband), verhoogd liggen, beweging, veneuze ablatie (EVLA, schuim, stripping).
5. Huidinfecties
- Erysipelas / cellulitis: helder begrensde (erysipelas) of diffuus (cellulitis) rode, zwellende, warme, pijnlijke plaat. Snel uitdijend. Koorts. Streptokokken / stafylokokken. Antibiotica (flucloxacilline, cefazoline).
- Necrotiserende fasciitis: snel progreserende pijn, crepitaties, bloedige bollen, sepsis – acute chirurgie + brede antibiotica.
6. Diabetische voet / neuro-ischaemische voet
- Verkleuring: rood (infectie/ischemie), zwart (gangreen/necrose), geelbruin (callus/hemorrhage).
- Kenmerken: gevoelloosheid (neuropathie), pulsaties afwezig/verminderd, deformiteiten (Charcot).
- Actie: Multidisciplinaire voetkliniek (internist, vasculair chirurg, podotherapeut, wondverpleegkundige). Dagelijkse controle, drukverlichting, vascularisatie herstellen.
7. Ziekte van Schamberg (progressieve pigmentele purpura)
- Kayoelappel-groene tot bruinrode petechiëen / vlekken op onderbenen, asymptomatisch of milde jeuk.
- Goedaardig, chronisch, geen systemieke klachten. Oorzaak onbekend (capillaire lekkage).
- Behandeling: niet nodig. Corticosteroïde crème bij jeuk. Compressiekousen helpen soms.
8. Medicijngeïnduceerd / overig
- Goudpreparaten, minocycline, amiodaron, antimalaria, chemotherapie → hyperpigmentatie.
- Vasculitis (palpaire purpura, levido reticularis, ulcera) – auto-immuun, infectie, medicament.
- Raynaud-fenomeen: wit → blauw → rood (koud/emotie).
Wanneer direct naar huisarts / SEH?
- Plotselinge pijnloze/ pijnlijke bleek/blauw/zwart verkleuring.
- Zwelling, overheiding, koorts.
- Pijn in rust, wonden die niet genezen.
- Diabetes + nieuwe voetverandering.
- Anticoagulantiegebruik + spontane hematomen.
Samenvattend: Verkleuring been/voet = waarschuwingssignaal. Denk aan vasculair (arterieel/veneus), infectieus, diabetisch, medicamenteus, goedaardig (Schamberg). Tijd = weefsel bij acute ischemie. Altijd laten beoordelen door huisarts / vasculair chirurg / internist.
