Klebsiella pneumoniae is een Gram-negatieve bacterie die natureel in de darmflora en bovenste luchtwegen van gezonde mensen voorkomt. Het is een bekende oorzaak van ziekenhuisinfecties (nosocomiaal), met name urineweginfecties (UTI), longontsteking en sepsis.

Epidemiologie & risicogroepen

K. pneumoniae UTI's komen voornamelijk voor bij:

• Ziekenhuispatiënten met verweilkatheter (belangrijkste risicofactor)
• Ouderen, diabetespatiënten, COPD-patiënten, alcoholisten
• Immuungecompromitteerde patiënten
• Na urologische ingrepen / prostaatoperaties

In de gemeenschap (community-acquired) zeldzamer, maar mogelijk bij patiënten met structurele urinewegafwijkingen.

Symptomen

Vergelijkbaar met andere UTI's:

• Dysurie, pollakisurie, nycturie
• Troebel, voldoorzakte urine, bloed (hematurie), vieze geur
• Flankpijn, koorts, kolderen, misselijkheid/braken (pyelonephritis)

Diagnostiek

1. Urinestatus (dipstick): leukocyten, nitriet, erythrocyten
2. Urinecultuur + antibiogram: Goudstandaard. Identificeert K. pneumoniae en bepaalt gevoeligheid voor antibiotica.
3. Gramkleuring: Gram-negatieve staven, vaak gekapseld (mucoïde koloniën op agar).

Behandeling: uitdaging door resistentie

K. pneumoniae produceert natureel beta-lactamases (resistent voor ampicilline, amoxicilline). Ziekhuizen kwamen vaak uitgestrekte ESBL-productie (Extended Spectrum Beta-Lactamase) en carbapenemases (KPC, NDM) tegen – resistent voor bijna alle beta-lactaminen inclusief carbapenemen.

• Empirische therapie (voor cultuurresultaat): afhankelijk van lokaal epidemiologie, ernst, risicofactoren. Vaak carbaceenem (meropenem/ertapenem) of combinatie.
• Gerichte therapie (na antibiogram): kies middel met bewijs van gevoeligheid. Mogelijkheden: fosfomycine (onbeperkt oraal), aminoglycosiden (gentamicine, amikacine – niertoxisch), fluoroquinolonen (ciprofloxacine – hoge resistentie), tigecycline, colistine (laatste redmiddel, nier-/neurotoxisch), nieuwe middelen (ceftazidime-avibactam, meropenem-vaborbactam, cefiderocol).
• Duur: 7-14 dagen (cystitis), 14-21 dagen (pyelonephritis). Katheter verwijderen/wisselen indien mogelijk.

Preventie

• Strikte aseptische techniek bij katheterplaatsing & verzorging
• Katheter zo kort mogelijk, dagelijks evaluatie noodzaak
• Handhygiëne (WHO 5 momenten)
• Antibioticastewardship: vermijd onnodig breed-antibiotica
• Screening op ESBL-dragers op IC/verpleeghuizen (infectiepreventiebeleid)

Conclusie

K. pneumoniae UTI is een ernstige, vaak nosocomiale infectie met hoge resistentie. Snelle diagnostiek (cultuur+antibiogram), gerichte therapie op basis van gevoeligheid, en kathetermanagement zijn cruciaal. Voorkom zelfmedicatie met overgebleven antibiotica – dit drijft resistentie.